Kalkulator przepływu (rury, średnica)
Wynik
- Przekrój (Ø 50 mm)
- 19,63 cm²
Obliczenia krok po kroku
- A = Ø 50 mm = 0,001963 m²
- Q = v · A = 1,5 · 0,001963 = 0,002945 m³/s = 10,603 m³/h
- Medium: woda 20°C.
Kalkulator przepływu liczy przepływ wody albo powietrza z prędkości i przekroju rury lub kanału, dobiera średnicę rury do wymaganego przepływu, oblicza straty ciśnienia w rurociągu oraz wysokość podnoszenia i moc pompy, np. głębinowej. Dla wentylacji zamienia kubaturę pomieszczenia i krotność wymian powietrza na strumień powietrza i średnicę kanału.
Jak korzystać z kalkulatora przepływu
Wybierz tryb:
- Przepływ z prędkości i przekroju (Q = v · A) — woda albo powietrze, przekrój okrągły lub prostokątny.
- Dobór średnicy rury / kanału — wymagany przepływ w m³/h i prędkość; dostaniesz minimalną średnicę wewnętrzną i średnicę nominalną DN (dla powietrza — średnicę kanału z typoszeregu).
- Straty ciśnienia w rurze — przepływ, średnica, długość, materiał rury i dodatek na opory miejscowe (kolana, zawory).
- Wysokość podnoszenia i moc pompy — przepływ, rura, różnica wysokości, wymagane ciśnienie na końcu i sprawność pompy.
- Wentylacja — kubatura pomieszczenia, krotność wymian powietrza i prędkość powietrza w kanale.
Dla wody i powietrza są osobne pola prędkości. Zalecane prędkości: woda w instalacjach domowych 0,5–1,5 m/s, w przewodach tłocznych do 2–3 m/s; powietrze w kanałach mieszkaniowych 2–4 m/s (domyślnie 3 m/s), w kanałach głównych 4–8 m/s.
Przepływ wody w rurze — kalkulator Q = v · A
Q = v · A, gdzie A = π · d² / 4 dla rury okrągłej i A = a · b dla kanału prostokątnego.
Przykład (wartości domyślne): rura o średnicy wewnętrznej 50 mm, woda płynąca z prędkością 1,5 m/s:
- przekrój: π × 0,05² / 4 = 0,001963 m² = 19,63 cm²,
- przepływ: 1,5 × 0,001963 = 0,002945 m³/s = 10,6 m³/h = 2,945 l/s = 176,7 l/min.
Jednostki: 1 m³/h = 16,67 l/min = 0,278 l/s. Przepływ powietrza podaje się zwykle w m³/h, a wody — w l/s albo l/min.
Kalkulator doboru średnic rur
d = √(4 · Q / (π · v))
Przykład: przepływ 5 m³/h przy 1,5 m/s: d = √(4 × 0,001389 / (π × 1,5)) = 34,3 mm → średnica nominalna DN40, w której rzeczywista prędkość wynosi 1,11 m/s.
Średnica nominalna DN jest tylko zbliżona do wewnętrznej. Rura z tworzywa o tej samej średnicy zewnętrznej może mieć znacznie mniejszy prześwit niż stalowa, zależnie od grubości ścianki (szeregu SDR), dlatego sprawdź średnicę wewnętrzną w tabeli producenta. Za mała rura to duża prędkość, hałas i duże straty ciśnienia; za duża — wyższe koszty, a przy ciepłej wodzie dłuższe czekanie na ciepłą wodę.
Kalkulator hydrauliczny — straty ciśnienia w rurze
Kalkulator stosuje równanie Darcy’ego–Weisbacha ze współczynnikiem oporu λ ze wzoru Swamee’ego–Jaina (64/Re dla przepływu laminarnego):
Δp = λ · (L / D) · ρ · v² / 2
Przykład: 5 m³/h wody przez rurę PE o średnicy wewnętrznej 50 mm, długość 50 m, plus 20% na opory miejscowe:
- Prędkość: 0,001389 / 0,001963 = 0,707 m/s.
- Liczba Reynoldsa: 0,707 × 0,05 / 1,004 × 10⁻⁶ = 35 227 — przepływ burzliwy.
- Współczynnik oporu: λ = 0,02297.
- Strata na długości: 5734 Pa; z 20% na kształtki 6881 Pa = 0,069 bar = 0,70 m słupa wody.
Przyjęta chropowatość rur: PE, PP, PVC i PEX 0,007 mm, miedź 0,0015 mm, stal czarna nowa 0,045 mm, stal ocynkowana 0,15 mm, żeliwo 0,26 mm. Stare rury stalowe z osadem mają znacznie większe straty.
Wysokość podnoszenia pompy — kalkulator i dobór pompy głębinowej
Wysokość podnoszenia, jaką musi zapewnić pompa:
H = różnica wysokości + straty w rurociągu + wymagane ciśnienie na końcu / (ρ · g)
Przykład: 5 m³/h, lustro wody w studni 20 m poniżej najwyżej położonego punktu poboru, 50 m rury PE 50 mm, na końcu wymagane 3 bar (np. w hydroforze):
- H = 20 + 0,70 + 30,6 = 51,3 m,
- moc hydrauliczna: 998 × 9,81 × 0,00139 × 51,3 = 0,70 kW,
- moc na wale przy sprawności 50%: 1,40 kW.
Dobierz pompę tak, żeby punkt pracy (5 m³/h, 51 m) leżał na jej charakterystyce w obszarze dobrej sprawności. W studni licz wysokość od dynamicznego zwierciadła wody podczas pompowania, które jest niżej niż statyczne. Warunki techniczne dla budynków (§ 114) wymagały ciśnienia 0,05–0,6 MPa (0,5–6 bar) przed każdym punktem czerpalnym; wyższe ciśnienie wymaga reduktora.
Kalkulator przepływu powietrza — wentylacja i średnica kanału
Q = kubatura × krotność wymian powietrza
Przykład: pomieszczenie o kubaturze 300 m³ z 2 wymianami powietrza na godzinę potrzebuje 600 m³/h. Przy domyślnej prędkości w kanale 3 m/s przekrój wynosi 0,0556 m², a kanał okrągły — ok. Ø 266 mm; najbliższy większy kanał z typoszeregu (spiro) to Ø 315 mm. Przy 4 m/s wystarczy ok. Ø 230 mm, czyli kanał 250 mm.
Minimalne strumienie powietrza w mieszkaniach określa Polska Norma PN-83/B-03430/Az3:2000, do której odsyłały warunki techniczne: 70 m³/h dla kuchni z kuchenką gazową, 30 m³/h dla kuchni z kuchenką elektryczną w mieszkaniu do 3 osób (50 m³/h dla większej liczby osób), 50 m³/h dla łazienki, 30 m³/h dla osobnego WC i 15 m³/h dla pomieszczenia pomocniczego bez okna. Kalkulator wentylacji zsumuje te wartości dla całego mieszkania lub domu.
Studnia przydomowa — przepisy
Gospodarstwo domowe może pobierać wodę z własnej studni bez pozwolenia wodnoprawnego w ramach zwykłego korzystania z wód: średnio do 5 m³ na dobę na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego (art. 33 Prawa wodnego). Studnia do 30 m głębokości wykonana na potrzeby zwykłego korzystania z wód nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego ani zgłoszenia wodnoprawnego (art. 395 pkt 5 i 7), a obudowa ujęcia wód podziemnych — pozwolenia na budowę ani zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 25 Prawa budowlanego).
Głębsza studnia albo pobór ponad 5 m³ na dobę podlega Prawu geologicznemu i górniczemu (wyłączenie z art. 3 pkt 2a obejmuje tylko otwory do 30 m i pobór do 5 m³ na dobę) — wymaga projektu robót geologicznych i dokumentacji. Pompa o wydajności 3–5 m³/h nie przekracza limitu, dopóki średni dobowy pobór mieści się w 5 m³.
Najczęstsze pytania
Ile wody przepłynie przez rurę 50 mm?
Przy 1,5 m/s ok. 10,6 m³/h, czyli 2,9 l/s albo 177 l/min. Przy 1 m/s — 7,1 m³/h. Przepływ zależy od prędkości, a ta od ciśnienia i długości rury.
Jaka średnica rury do 5 m³/h?
Ok. 34 mm średnicy wewnętrznej przy 1,5 m/s, czyli DN40. Przy mniejszej prędkości 1 m/s potrzeba ok. 42 mm.
Jak dobrać pompę głębinową?
Dodaj wysokość od dynamicznego zwierciadła wody do najwyższego punktu poboru, straty w rurach i wymagane ciśnienie w metrach (1 bar ≈ 10,2 m). Dla 20 m, 50 m rury i 3 bar wysokość podnoszenia to ok. 51 m przy 5 m³/h; wybierz pompę, której charakterystyka przechodzi przez ten punkt.
Ile powietrza trzeba usuwać z kuchni?
Według PN-83/B-03430/Az3:2000: 70 m³/h z kuchni z kuchenką gazową, 30 m³/h z kuchni z kuchenką elektryczną w mieszkaniu do 3 osób i 50 m³/h przy większej liczbie osób.
Jaki kanał wentylacyjny do 600 m³/h?
Przy prędkości 3 m/s potrzeba ok. Ø 266 mm, więc kanału Ø 315 mm z typoszeregu; przy 4 m/s wystarczy Ø 250 mm. W mieszkaniach przyjmuje się 2–4 m/s, żeby kanały nie szumiały.
Czy na studnię potrzebne jest pozwolenie?
Nie, jeśli studnia ma do 30 m głębokości, służy gospodarstwu domowemu, a średni pobór nie przekracza 5 m³ na dobę — to zwykłe korzystanie z wód. Głębsza studnia albo większy pobór wymaga projektu robót geologicznych oraz pozwolenia lub zgłoszenia wodnoprawnego.
Źródła
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1335 — art. 33 i 395
- Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, t.j. Dz.U. 2026 poz. 69 — art. 3
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 — art. 29
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225 — § 114 i § 147
Ostatnia aktualizacja: 28 października 2026