Kalkulator przekroju kabla (przewodu)
Wynik
- Obciążalność Iz dobranego przekroju (po korekcie)
- 27 A
- Spadek napięcia5,43 V z 230 V
- 2,36%
- Przekrój wynikający tylko z obciążalności
- 1,5 mm²
- Współczynnik temperatury × grupowania
- 1
- Średnica żyły litej
- 1,78 mm
| Przekrój [mm²] | Iz [A] | Iz ≥ In | ΔU [V] | ΔU [%] | ΔU ≤ 3% |
|---|---|---|---|---|---|
| 1,5 | 19,5 | tak | 9,06 | 3,94 | nie |
| 2,5 | 27 | tak | 5,43 | 2,36 | tak |
| 4 | 36 | tak | 3,4 | 1,48 | tak |
| 6 | 46 | tak | 2,26 | 0,98 | tak |
| 10 | 63 | tak | 1,36 | 0,59 | tak |
| 16 | 85 | tak | 0,85 | 0,37 | tak |
Obliczenia krok po kroku
- Ib = P / (U · cos φ) = 3 500 / (230 · 1) = 15,22 A
- Zabezpieczenie: In ≥ Ib → 16 A (najmniejszy typowy prąd znamionowy)
- Korekty: temperatura 30°C → k₁ = 1; 1 obw. w wiązce → k₂ = 1
- Warunek obciążalności: Iz = Iz,tab · k₁ · k₂ ≥ In → 1,5 mm²: 19,5 A ≥ 16 A
- Spadek napięcia: ΔU = 2 · L · Ib · cos φ / (γ · S) = 2 · 25 · 15,22 · 1 / (56 · 2,5) = 5,43 V (2,36%)
- Wynik: najmniejszy przekrój spełniający oba warunki = 2,5 mm²
- Wynik orientacyjny: tabela obciążalności uproszczona wg PN-HD 60364-5-52 (tablice B.52.2–B.52.5, 30°C), aluminium przybliżone współczynnikiem 0,78. Nie zastępuje projektu ani pomiarów wykonanych przez osobę ze świadectwem kwalifikacyjnym (art. 54 Prawa energetycznego).
- Warunek I₂ ≤ 1,45 · Iz jest spełniony automatycznie dla wyłączników nadprądowych (I₂ = 1,45 · In), gdy In ≤ Iz. Dla bezpieczników gG sprawdź go osobno.
- W instalacjach mieszkaniowych zwykle: oświetlenie 1,5 mm² Cu (B10), gniazda 2,5 mm² Cu (B16), kuchnia indukcyjna 3f 5 × 2,5 mm² (B16) — pod warunkiem niewielkiej długości.
- Konduktywność γ: Cu 56, Al 34 m/(Ω·mm²).
- Wymagania z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie z 2002 r. (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225) obowiązywało do 19 września 2026 r., a nowego rozporządzenia nie ogłoszono (stan na 17 listopada 2026 r.). Do 19 marca 2028 r. projekt można sporządzić według tych przepisów po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego), a przy robotach niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia — stosować je bez oświadczenia (art. 102b).
Kalkulator przekroju kabla dobiera najmniejszy przekrój przewodu, który spełnia jednocześnie dwa warunki: przewód długotrwale przenosi prąd obciążenia bez przegrzewania, a napięcie na końcu obwodu nie spada za bardzo. Wpisz moc lub prąd, napięcie, długość i sposób ułożenia — wynik podaje przekrój w mm², wyłącznik nadprądowy, spadek napięcia i tabelę sąsiednich przekrojów. Drugi tryb przelicza mm² na średnicę żyły, średnicę na mm² oraz rozmiary AWG na przekroje metryczne.
Jak korzystać z kalkulatora przekroju kabla
- Wybierz układ zasilania: jednofazowy 230 V, trójfazowy 400 V albo prąd stały (np. 12 V lub 24 V).
- Podaj obciążenie jako moc w kW albo prąd w A. Dla silników ustaw cos φ 0,8–0,9; dla grzejników, czajników i piekarników zostaw 1.
- Wpisz długość przewodu w jedną stronę — od rozdzielnicy do odbiornika.
- Wybierz materiał żyły (miedź lub aluminium), izolację (PVC 70°C lub XLPE 90°C) i sposób ułożenia — np. C dla przewodu ułożonego bezpośrednio na ścianie lub pod tynkiem, B1 lub B2 dla przewodów w rurce, D dla kabla w ziemi.
- W razie potrzeby zmień temperaturę otoczenia, liczbę obwodów w wiązce i dopuszczalny spadek napięcia (domyślnie 3%).
Kalkulator sam dobiera wyłącznik nadprądowy albo sprawdza wybrany przez Ciebie i dla każdego przekroju pokazuje, czy spełnia warunek obciążalności i spadku napięcia.
Jaki przekrój kabla — dobór przekroju przewodu w dwóch krokach
1. Obciążalność prądowa. Prąd znamionowy wyłącznika nie może być mniejszy od prądu obciążenia, a przewód musi przenieść co najmniej prąd wyłącznika:
Ib ≤ In ≤ Iz
gdzie Ib to prąd obciążenia, In — prąd znamionowy wyłącznika, a Iz — obciążalność prądowa długotrwała przewodu po korektach. Iz pochodzi z tablic normy PN-HD 60364-5-52 i zależy od sposobu ułożenia i izolacji. Maleje, gdy temperatura otoczenia przekracza 30°C (dla PVC: 0,94 przy 35°C, 0,87 przy 40°C), i gdy kilka obwodów biegnie razem (0,80 dla dwóch, 0,70 dla trzech obwodów w wiązce).
2. Spadek napięcia. Dla obwodu jednofazowego:
ΔU = 2 · L · Ib · cos φ / (γ · S)
a dla trójfazowego:
ΔU = √3 · L · Ib · cos φ / (γ · S)
gdzie L to długość w m, S — przekrój w mm², a γ — konduktywność (56 m/(Ω·mm²) dla miedzi, 34 dla aluminium). Prąd z mocy: Ib = P / (U · cos φ) dla jednej fazy i Ib = P / (√3 · U · cos φ) dla trzech faz.
Wynikiem jest najmniejszy przekrój znormalizowany, który spełnia oba warunki.
Kalkulator doboru kabla do mocy — przykład: 3,5 kW na obwodzie 25 m
Grzejnik 3,5 kW zasilany jest z obwodu jednofazowego 230 V o długości 25 m; przewód miedziany w izolacji PVC, ułożony pod tynkiem (sposób C), 30°C, dopuszczalny spadek napięcia 3%.
- Prąd obciążenia: Ib = 3500 / (230 · 1) = 15,22 A.
- Wyłącznik: najmniejszy typowy prąd znamionowy nie mniejszy niż 15,22 A to 16 A.
- Obciążalność: 1,5 mm² w sposobie C przenosi 19,5 A — wystarczy dla wyłącznika 16 A.
- Spadek napięcia dla 1,5 mm²: 2 · 25 · 15,22 / (56 · 1,5) = 9,06 V, czyli 3,94% — za dużo.
- Spadek napięcia dla 2,5 mm²: 2 · 25 · 15,22 / (56 · 2,5) = 5,43 V, czyli 2,36% — w granicy.
| Przekrój | Iz | Spadek napięcia | Spełnia oba warunki |
|---|---|---|---|
| 1,5 mm² | 19,5 A | 9,06 V (3,94%) | nie |
| 2,5 mm² | 27 A | 5,43 V (2,36%) | tak |
| 4 mm² | 36 A | 3,40 V (1,48%) | tak |
Wynik: przewód Cu 2,5 mm² z wyłącznikiem 16 A. Sama obciążalność pozwoliłaby na 1,5 mm² — o przekroju decyduje tu długość obwodu.
Drugi przykład: odbiornik trójfazowy 32 A, cos φ 0,9, 50 m. Przewód 2,5 mm² przenosi tylko 24 A, a 4 mm² dokładnie 32 A przy spadku napięcia 11,13 V (2,78%), więc kalkulator wybiera 4 mm² z wyłącznikiem 32 A.
Maksymalne obciążenie przewodu — tabela obciążalności
Obciążalność prądowa długotrwała przewodów miedzianych w izolacji PVC, dwie żyły obciążone (obwód jednofazowy), temperatura otoczenia 30°C, jeden obwód — wartości używane przez kalkulator, wg PN-HD 60364-5-52:
| Przekrój | A1 (w rurce w ścianie izolowanej cieplnie) | B1 (w rurce na ścianie lub pod tynkiem) | C (bezpośrednio na ścianie lub pod tynkiem) |
|---|---|---|---|
| 1,5 mm² | 14,5 A | 17,5 A | 19,5 A |
| 2,5 mm² | 19,5 A | 24 A | 27 A |
| 4 mm² | 26 A | 32 A | 36 A |
| 6 mm² | 34 A | 41 A | 46 A |
| 10 mm² | 46 A | 57 A | 63 A |
| 16 mm² | 61 A | 76 A | 85 A |
W obwodzie trójfazowym (trzy żyły obciążone) wartości są o ok. 10% niższe — np. 2,5 mm² w sposobie C przenosi 24 A zamiast 27 A. Przewód w izolacji cieplnej (A1) przenosi znacznie mniej niż ten sam przewód na ścianie, dlatego w ocieplonych domach szkieletowych często daje się przekrój o jeden stopień większy. Izolacja XLPE, dopuszczająca 90°C, daje o ok. 20–25% większą obciążalność niż PVC.
Kalkulator przewodów — typowe przekroje w domu i przepisy
W mieszkaniach i domach najczęściej stosuje się — o ile obwody nie są długie:
- oświetlenie — 1,5 mm² Cu, wyłącznik B10,
- gniazda — 2,5 mm² Cu, wyłącznik B16,
- płyta indukcyjna lub piekarnik — trójfazowo 5 × 2,5 mm² Cu (B16) albo jednofazowo 3 × 4 mm² Cu (B20–B25), zgodnie z instrukcją producenta,
- przepływowy podgrzewacz wody, pompa ciepła, ładowarka samochodu elektrycznego — wg instrukcji producenta, często 6–10 mm².
Warunki techniczne dla budynków (§ 183) wymagały żył wyłącznie miedzianych do 10 mm² — aluminium stosuje się więc dopiero od 16 mm², np. w wewnętrznej linii zasilającej (WLZ). Wymagały też oddzielnego przewodu ochronnego (PE) i neutralnego (N), wyłączników różnicowoprądowych i selektywności zabezpieczeń. Rozporządzenie z 2002 r. (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225) obowiązywało do 19 września 2026 r., a nowego rozporządzenia nie ogłoszono (stan na 17 listopada 2026 r.). Do 19 marca 2028 r. projekt można sporządzić według tych przepisów po złożeniu oświadczenia inwestora (art. 102a Prawa budowlanego), a przy robotach niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia — stosować je bez oświadczenia (art. 102b).
Przepisy nie podają jednego limitu spadku napięcia w budynku. Norma PN-HD 60364-5-52 (informacyjny załącznik G) zaleca najwyżej 3% dla oświetlenia i 5% dla pozostałych obwodów zasilanych z sieci publicznej, a wytyczne SEP N SEP-E-002 dla budynków mieszkalnych — najwyżej 3% od licznika do odbiornika. Samo napięcie w sieci może odbiegać o ±10% od 230 V (§ 45 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego), więc duży spadek w instalacji sumuje się z tolerancją zasilania.
Kalkulator mm² na średnicę i AWG na mm²
Przekrój żyły jednodrutowej (drutu) i jej średnicę łączą wzory:
d = 2 · √(S / π), S = π · d² / 4
| Przekrój | Średnica żyły jednodrutowej |
|---|---|
| 1,5 mm² | 1,38 mm |
| 2,5 mm² | 1,78 mm |
| 4 mm² | 2,26 mm |
| 6 mm² | 2,76 mm |
| 10 mm² | 3,57 mm |
Wzór dotyczy pojedynczego drutu. Żyła wielodrutowa (linka) ma przy tym samym przekroju większą średnicę zewnętrzną — zmierz średnicę jednego drucika i pomnóż jego pole przez liczbę drucików.
Kable amerykańskie oznacza się w systemie AWG — im większy numer, tym cieńszy drut. Tryb „AWG → mm²” przelicza rozmiar według wzoru S = 0,012668 · 92^((36 − n)/19,5) i podaje najbliższy nie mniejszy przekrój metryczny: 14 AWG to ok. 2,08 mm² (zamiennik 2,5 mm²), 12 AWG — 3,31 mm² (4 mm²), 10 AWG — 5,26 mm² (6 mm²). W trybie mm² kalkulator pokazuje też najbliższy rozmiar AWG.
Przy niskim napięciu stałym spadek napięcia waży jeszcze więcej. Odbiornik 100 W przy 12 V pobiera 8,33 A; na 5 m przewodu 1,5 mm² straciłby 8,27% napięcia, a dopiero 6 mm² ogranicza spadek do 2,07%. Dlatego przewody do instalacji samochodowych, przyczep kempingowych i fotowoltaiki są dużo grubsze niż w instalacjach 230 V.
Kto może ułożyć i sprawdzić przewody
Dobór przekroju to dopiero pierwszy krok. Zgodnie z art. 54 Prawa energetycznego osoby, które montują, naprawiają i sprawdzają instalacje elektryczne, muszą mieć świadectwo kwalifikacyjne wydane po egzaminie (grupa 1, eksploatacja lub dozór), ważne 5 lat. Po zakończeniu montażu elektryk mierzy rezystancję izolacji, ciągłość przewodów ochronnych, impedancję pętli zwarcia i działanie wyłączników różnicowoprądowych, a wyniki zapisuje w protokole.
Właściciel budynku musi zlecać kontrolę instalacji co najmniej raz na 5 lat (art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Obowiązek obejmuje także domy jednorodzinne, a kontrolę może przeprowadzić osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej elektrycznej albo ze świadectwem kwalifikacyjnym na stanowisku dozoru (art. 62 ust. 5).
Najczęstsze pytania
Jaki przekrój przewodu do obwodu 16 A?
Zwykle 2,5 mm² miedzi. W sposobie C przewód ten przenosi 27 A, w rurce 24 A, więc wystarcza dla wyłącznika 16 A. 1,5 mm² ułożony pod tynkiem też przeniósłby 16 A, ale w obwodach gniazd daje za duży spadek napięcia na dłuższych odcinkach i stosuje się go do oświetlenia z wyłącznikiem 10 A.
Ile kW wytrzyma przewód 2,5 mm²?
Z wyłącznikiem 16 A przy 230 V — ok. 3,7 kW (230 × 16 = 3680 W); w obwodzie trójfazowym z wyłącznikiem 16 A — ok. 11 kW. Granicę wyznacza wyłącznik, nie sam przewód, a na długim obwodzie spadek napięcia może wymagać większego przekroju nawet przy mniejszej mocy.
Jaki przekrój kabla do grzejnika 3,5 kW na 25 m?
2,5 mm² miedzi z wyłącznikiem 16 A. Prąd obciążenia wynosi 15,22 A; przewód 1,5 mm² by go przeniósł, ale straciłby 3,94% napięcia, a 2,5 mm² traci 2,36% — mieści się w typowym limicie 3%.
Czy w domu można użyć przewodu aluminiowego?
Tylko od 16 mm². Warunki techniczne dla budynków wymagały żył miedzianych do 10 mm², więc mniejszych przewodów aluminiowych nie stosuje się w nowych instalacjach. Aluminium spotyka się w wewnętrznych liniach zasilających (WLZ) i przyłączach, gdzie przekroje są większe.
Jaki spadek napięcia jest dopuszczalny?
Przepisy nie podają jednej wartości. PN-HD 60364-5-52 zaleca do 3% dla oświetlenia i 5% dla pozostałych obwodów, a wytyczne SEP dla budynków mieszkalnych — do 3% od licznika do odbiornika. Kalkulator domyślnie przyjmuje 3% i pozwala to zmienić.
Jak przeliczyć mm² na średnicę?
Ze wzoru d = 2 · √(S/π). Żyła jednodrutowa 1,5 mm² ma średnicę 1,38 mm, 2,5 mm² — 1,78 mm, a 4 mm² — 2,26 mm. W linkach zmierz jeden drucik i pomnóż jego pole przez liczbę drucików.
Ile mm² ma przewód 12 AWG?
Ok. 3,31 mm², a jego zamiennikiem metrycznym jest 4 mm². 14 AWG to 2,08 mm² (zamiennik 2,5 mm²), a 10 AWG — 5,26 mm² (zamiennik 6 mm²).
Źródła
- PN-HD 60364-5-52:2011 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Część 5-52: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie (PKN)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225 — § 183
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 — art. 62 i 102a
- Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, t.j. Dz.U. 2026 poz. 43 — art. 54
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, t.j. Dz.U. 2025 poz. 919 — § 45
Ostatnia aktualizacja: 28 października 2026