Kalkulator impedancji pętli zwarcia (kondensatory, cewki, dB)
Wynik
- Prąd zadziałania Ia (wyzwalacz elektromagnetyczny)
- 80 A
- Kryterium dla pomiaru (⅔ · U₀/Ia — przewody zimne)
- 1,917 Ω
- Spodziewany prąd zwarciowy
- 316 A
- Rezystancja przewodów L + PE
- 0,429 Ω
| In | B (5·In) | C (10·In) | D (20·In) |
|---|---|---|---|
| 6 A | 7,67 | 3,83 | 1,92 |
| 10 A | 4,6 | 2,3 | 1,15 |
| 16 A | 2,88 | 1,44 | 0,72 |
| 20 A | 2,3 | 1,15 | 0,58 |
| 25 A | 1,84 | 0,92 | 0,46 |
| 32 A | 1,44 | 0,72 | 0,36 |
| 40 A | 1,15 | 0,58 | 0,29 |
| 63 A | 0,73 | 0,37 | 0,18 |
Obliczenia krok po kroku
- Ia = 5 · In = 5 · 16 = 80 A (wyłącznik B)
- Warunek: Zs · Ia ≤ U₀ → Zs ≤ 230 / 80 = 2,875 Ω
- Szacunek: Zs ≈ Z źródła + 2·L/(γ·S) = 0,3 + 2·30/(56·2,5) = 0,729 Ω
- Prąd zwarciowy Ik = U₀ / Zs = 230 / 0,729 = 316 A
- Wynik orientacyjny: rzeczywistą impedancję pętli zwarcia mierzy się miernikiem (PN-HD 60364-6). Kryterium ⅔ uwzględnia wzrost rezystancji przewodów nagrzanych prądem zwarcia.
- Wyłączniki nadprądowe: B — 3…5·In, C — 5…10·In, D — 10…20·In; do warunku przyjmuje się górną granicę. Gdy warunek dla wyłącznika nadprądowego nie jest spełniony, samoczynne wyłączenie może zapewnić wyłącznik różnicowoprądowy (opcja RCD).
- Czasy wyłączenia wg PN-HD 60364-4-41 (układ TN, 230 V): 0,4 s w obwodach odbiorczych do 63 A z gniazdami i do 32 A zasilających odbiorniki stacjonarne, 5 s w obwodach rozdzielczych.
- Instalację elektryczną sprawdza się co najmniej raz na 5 lat — także w domach jednorodzinnych (art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego); z kontroli sporządza się protokół (art. 62a).
Kalkulator elektroniczny łączy kilka narzędzi dla elektryków i elektroników. Najważniejsze sprawdza impedancję pętli zwarcia — czy wyłącznik nadprądowy albo różnicowoprądowy wyłączy zasilanie dostatecznie szybko, gdy dojdzie do zwarcia. Pozostałe tryby liczą kondensatory i cewki szeregowo i równolegle, reaktancję i rezonans LC, stałą czasową RC, decybele, dzielnik napięcia i objętość obudowy głośnika z parametrów Thiele-Smalla.
Jak korzystać z kalkulatora elektronicznego
Wybierz narzędzie z listy:
- Impedancja pętli zwarcia — wybierz prąd znamionowy i charakterystykę wyłącznika (B, C, D) albo wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) z prądem IΔn, a potem wpisz zmierzoną impedancję albo długość obwodu, przekrój i impedancję w rozdzielnicy do szacunku.
- Kondensatory i cewki szeregowo i równolegle — wpisz wartości z przedrostkami, np. 10u; 22u; 100n.
- Reaktancja i rezonans LC — częstotliwość, pojemność i indukcyjność.
- Stała czasowa RC — rezystancja i pojemność; dostaniesz τ, częstotliwość graniczną i tabelę ładowania.
- Decybele — zamienia stosunek mocy lub napięć na dB i z powrotem.
- Dzielnik napięcia — napięcie wyjściowe, prąd i moc tracona.
- Obudowa głośnika — Vas, Qts i Fs głośnika; dostaniesz obudowę bass-reflex i zamkniętą.
Impedancja pętli zwarcia — warunek samoczynnego wyłączenia
W układzie TN (najczęstszym w Polsce) zwarcie przewodu fazowego z obudową urządzenia musi szybko spowodować wyłączenie zasilania przez zabezpieczenie. Warunek normy PN-HD 60364-4-41:
Zs · Ia ≤ U₀
gdzie Zs to impedancja pętli zwarcia, Ia — prąd powodujący zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie, a U₀ — napięcie fazowe względem ziemi (230 V). Dla wyłączników nadprądowych przyjmuje się górną granicę zakresu wyzwalacza elektromagnetycznego:
| Charakterystyka | Zadziałanie natychmiastowe | Ia |
|---|---|---|
| B | 3–5 × In | 5 × In |
| C | 5–10 × In | 10 × In |
| D | 10–20 × In | 20 × In |
Maksymalna Zs przy 230 V:
| Wyłącznik | B | C | D |
|---|---|---|---|
| 10 A | 4,60 Ω | 2,30 Ω | 1,15 Ω |
| 16 A | 2,88 Ω | 1,44 Ω | 0,72 Ω |
| 20 A | 2,30 Ω | 1,15 Ω | 0,58 Ω |
| 25 A | 1,84 Ω | 0,92 Ω | 0,46 Ω |
| 32 A | 1,44 Ω | 0,72 Ω | 0,36 Ω |
Norma wymaga wyłączenia w ciągu 0,4 s w obwodach odbiorczych do 63 A z gniazdami wtyczkowymi i do 32 A zasilających odbiorniki stacjonarne (230 V, układ TN), a w ciągu 5 s w obwodach rozdzielczych. Wyłącznik nadprądowy spełnia czas 0,4 s, gdy prąd zwarcia osiąga zakres jego zadziałania natychmiastowego. Gdy warunku nie da się spełnić, samoczynne wyłączenie może zapewnić wyłącznik różnicowoprądowy: dla bezzwłocznego Ia = IΔn, dla selektywnego (typu S) Ia = 2 · IΔn — przy 30 mA dopuszczalna impedancja to aż 230 / 0,03 = 7667 Ω.
Kalkulator impedancji pętli zwarcia — przykład: B16, 30 m przewodu 2,5 mm²
Obwód gniazd zabezpieczony wyłącznikiem B16, 30 m przewodu miedzianego 2,5 mm², impedancja w rozdzielnicy 0,3 Ω:
- Prąd zadziałania: Ia = 5 × 16 = 80 A.
- Maksymalna impedancja: Zs ≤ 230 / 80 = 2,875 Ω.
- Szacowana impedancja pętli: 0,3 + 2 × 30 / (56 × 2,5) = 0,3 + 0,429 = 0,729 Ω.
- Spodziewany prąd zwarciowy: 230 / 0,729 = 316 A — cztery razy więcej, niż trzeba. Warunek jest spełniony.
Gdy wpiszesz wartość zmierzoną, kalkulator porówna ją z ⅔ wartości maksymalnej — 1,917 Ω dla B16 — bo miernik mierzy przewody zimne, a przy zwarciu ich rezystancja rośnie. Zmierzone 1,5 Ω spełnia warunek. Dla wyłącznika C32 granica to 230 / 320 = 0,719 Ω, a przy zmierzonych 0,6 Ω warunek nie jest spełniony (⅔ × 0,719 = 0,479 Ω) — obwód potrzebuje wyłącznika o mniejszym prądzie zadziałania, większego przekroju albo wyłącznika różnicowoprądowego.
Pomiary elektryczne i kontrole okresowe — przepisy
Po wykonaniu lub przebudowie instalacji elektryk przeprowadza sprawdzenie odbiorcze wg PN-HD 60364-6: oględziny i pomiary rezystancji izolacji, ciągłości przewodów ochronnych, impedancji pętli zwarcia i działania wyłączników różnicowoprądowych. Wyniki trafiają do protokołu z pomiarów, który właściciel przechowuje z dokumentacją budynku.
Właściciel musi zlecać kontrolę instalacji elektrycznej i piorunochronnej co najmniej raz na 5 lat (art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego) — w zakresie połączeń, zabezpieczeń, ochrony przeciwporażeniowej, rezystancji izolacji i uziemień. Obowiązek obejmuje także domy jednorodzinne. Kontrolę może przeprowadzić osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej elektrycznej albo ze świadectwem kwalifikacyjnym na stanowisku dozoru (art. 62 ust. 5); kontrolujący sporządza protokół (art. 62a). Za niewykonanie kontroli grozi grzywna (art. 93 pkt 8).
Pomiary to prace kontrolno-pomiarowe, które według rozporządzenia o kwalifikacjach z 2022 r. wymagają świadectwa kwalifikacyjnego w grupie 1, ważnego 5 lat.
Kalkulator kondensatorów, cewek i stałej czasowej RC
- Kondensatory: równolegle C = C₁ + C₂ + …; szeregowo 1/C = 1/C₁ + 1/C₂ + … Dla 10 µF i 22 µF: równolegle 32 µF, szeregowo 6,875 µF.
- Cewki (bez sprzężenia magnetycznego): odwrotnie — szeregowo indukcyjności się dodają, równolegle dodają się ich odwrotności.
- Reaktancja: XC = 1/(2πfC), XL = 2πfL. Przy 50 Hz kondensator 10 µF ma 318,3 Ω, a cewka 100 mH — 31,42 Ω.
- Rezonans LC: f₀ = 1/(2π√(LC)) — dla 100 mH i 10 µF to 159,15 Hz; przy tej częstotliwości XL = XC.
- Stała czasowa RC: τ = R · C. Dla 10 kΩ i 10 µF τ = 0,1 s, a częstotliwość graniczna filtru RC 1/(2πτ) = 1,59 Hz. Po czasie τ kondensator ładuje się do 63,2% napięcia zasilania, po 5τ (0,5 s) — do 99,3%.
- Decybele: dla mocy dB = 10 · log₁₀(P₂/P₁), dla napięć dB = 20 · log₁₀(U₂/U₁). Dwukrotność mocy to +3,01 dB, dwukrotność napięcia +6,02 dB. Bel i decybel należą w Polsce do legalnych jednostek miar.
Kondensatory połączone szeregowo powinny mieć rezystory wyrównawcze, bo napięcie rozkłada się na nich odwrotnie proporcjonalnie do pojemności.
Kalkulator obudowy głośnika — bass-reflex i zamknięta
Z parametrów Thiele-Smalla głośnika kalkulator szacuje obudowę przybliżonymi wzorami D. B. Keele’a:
- objętość bass-reflex Vb = 15 · Vas · Qts^2,87,
- częstotliwość strojenia Fb = 0,42 · Fs · Qts^−0,9,
- częstotliwość −3 dB F3 = 0,26 · Fs · Qts^−1,4,
- obudowa zamknięta: α = (Qtc/Qts)² − 1, Vb = Vas / α, Fc = Fs · Qtc / Qts.
Przykład: Vas 50 l, Qts 0,35, Fs 30 Hz — bass-reflex 36,9 l strojony na 32,4 Hz (F3 33,9 Hz); obudowa zamknięta przy Qtc 0,707 — 16,2 l, rezonans 60,6 Hz.
Bass-reflex sprawdza się zwykle przy Qts 0,2–0,5, obudowa zamknięta przy Qts 0,3–0,7. To objętości netto — dolicz objętość głośnika, tunelu i wzmocnień, a projekt sprawdź w symulatorze, np. WinISD.
Najczęstsze pytania
Jaka jest maksymalna impedancja pętli zwarcia dla B16?
2,875 Ω przy 230 V (230 / 80 A). Dla wartości zmierzonej przyjmij ⅔ tej wartości, 1,92 Ω, ze względu na wzrost rezystancji przewodów przy zwarciu. Dla C16 granica wynosi 1,44 Ω, a dla D16 — 0,72 Ω.
Jak obliczyć impedancję pętli zwarcia?
Zmierz ją miernikiem impedancji pętli w najdalszym gnieździe obwodu. Do szacunku dodaj impedancję w rozdzielnicy do rezystancji przewodu fazowego i ochronnego: 2 × L / (56 × S) dla miedzi. 30 m przewodu 2,5 mm² dodaje 0,43 Ω.
Jaki czas wyłączenia jest wymagany?
Według PN-HD 60364-4-41 w układzie TN przy 230 V: 0,4 s dla obwodów odbiorczych do 63 A z gniazdami i do 32 A z odbiornikami stacjonarnymi oraz 5 s dla obwodów rozdzielczych. Wyłącznik nadprądowy spełnia 0,4 s, gdy prąd zwarcia osiąga zakres jego zadziałania natychmiastowego.
Jaka impedancja pętli dla wyłącznika różnicowoprądowego 30 mA?
Do 7667 Ω przy 230 V (230 / 0,03 A) dla wyłącznika bezzwłocznego; dla selektywnego typu S przyjmuje się 2 · IΔn. Dlatego wyłącznik różnicowoprądowy zapewnia samoczynne wyłączenie także tam, gdzie wyłącznik nadprądowy nie spełnia warunku.
Jak często trzeba robić pomiary elektryczne?
Co najmniej raz na 5 lat zgodnie z art. 62 Prawa budowlanego, także w domach jednorodzinnych, oraz zawsze po wykonaniu lub przebudowie instalacji. W zakładach pracy, w zależności od warunków, może być potrzebna częstsza kontrola.
Jak połączyć kondensatory, żeby zwiększyć pojemność?
Równolegle — pojemności się sumują: 10 µF i 22 µF dają 32 µF. Szeregowo pojemność maleje (6,875 µF dla tej samej pary), ale rośnie dopuszczalne napięcie.
Źródła
- PN-HD 60364-4-41:2017-09 Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Ochrona przed porażeniem elektrycznym (PKN)
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 — art. 62, 62a i 93
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 1 lipca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. 2022 poz. 1392)
Ostatnia aktualizacja: 28 października 2026