Kalkulator wektorów
Wynik
- u + v
- [5; 2; 2]
- u − v
- [−3; 2; 4]
- |u|
- 3,741657
- |v|
- 4,123106
- Wersor u/|u|
- [0,267261; 0,534522; 0,801784]
- Rzut u na v
- [0,235294; 0; −0,058824]
- Pole równoległoboku |u × v|
- 15,394804
- Pole trójkąta
- 7,697402
- Wektory prostopadłe?
- nie
Obliczenia krok po kroku
- u + v = [5; 2; 2], u − v = [−3; 2; 4]
- Iloczyn skalarny: u·v = 1·4 + 2·0 + 3·(−1) = 1
- |u| = √(1² + 2² + 3²) = 3,741657, |v| = 4,123106
- cos φ = u·v / (|u||v|) = 1 / (3,7417·4,1231) = 0,06482 → φ = 86,2835°
- Iloczyn wektorowy u × v = [u₂v₃ − u₃v₂; u₃v₁ − u₁v₃; u₁v₂ − u₂v₁] = [−2; 13; −8]
- Pole równoległoboku = |u × v| = 15,394804; trójkąta = 7,697402
Kalkulator wektorów działa na wektorach na płaszczyźnie i w przestrzeni. Ze współrzędnych dwóch wektorów oblicza sumę i różnicę, iloczyn skalarny, iloczyn wektorowy, długości, kąt między nimi, wersor, rzut oraz pole rozpiętego na nich równoległoboku i trójkąta. Trzeci wektor pozwala policzyć iloczyn mieszany i objętość równoległościanu. Każdy wynik ma obliczenia, a wektory 2D są dodatkowo pokazane na wykresie.
Jak korzystać z kalkulatora wektorów
Wpisz współrzędne w polach u, v i, jeśli trzeba, w.
- Współrzędne oddziel przecinkami: 1, 2, 3.
- Jeśli używasz przecinka dziesiętnego, oddziel je średnikami: 1,5; 2; 3.
- Wektor ma 2 współrzędne na płaszczyźnie i 3 w przestrzeni. Wektory u i v muszą mieć tyle samo współrzędnych.
- Pole w zostaw puste, chyba że liczysz iloczyn mieszany, który wymaga trzech wektorów 3D.
Na górze wyniku są iloczyn skalarny, iloczyn wektorowy i kąt. Poniżej znajdziesz sumę, różnicę, długości, wersor, rzut, pola i informację, czy wektory są prostopadłe.
Przykład: wektory u = [1; 2; 3] i v = [4; 0; −1]
Dane domyślne: u = [1; 2; 3], v = [4; 0; −1].
- Suma i różnica: u + v = [5; 2; 2], u − v = [−3; 2; 4].
- Iloczyn skalarny: u·v = 1·4 + 2·0 + 3·(−1) = 1.
- Długości: |u| = √(1 + 4 + 9) = 3,741657, |v| = √(16 + 0 + 1) = 4,123106.
- Kąt: cos φ = 1 / (3,7417·4,1231) = 0,06482, więc φ = 86,2835°.
- Iloczyn wektorowy: u × v = [−2; 13; −8].
- Pola: równoległobok ma pole |u × v| = 15,394804, a trójkąt połowę tego, czyli 7,697402.
Iloczyn skalarny jest bliski zeru, dlatego kąt jest bliski 90°. Gdyby wyniósł dokładnie 0, kalkulator wskazałby wektory prostopadłe. Gdy jeden z wektorów jest zerowy, kąt jest nieokreślony, bo wektor zerowy nie ma kierunku, i tak właśnie pokazuje to wynik.
Wzory na wektory w jednej tabeli
| Wielkość | Wzór | Wynik |
|---|---|---|
| Suma | [u₁ + v₁; u₂ + v₂; u₃ + v₃] | wektor |
| Iloczyn skalarny | u₁v₁ + u₂v₂ + u₃v₃ | liczba |
| Długość | √(u₁² + u₂² + u₃²) | liczba |
| Kąt | cos φ = u·v / (długość u · długość v) | kąt |
| Wersor | u podzielone przez swoją długość | wektor o długości 1 |
| Rzut u na v | v·(u·v)/(v·v) | wektor |
| Iloczyn wektorowy | [u₂v₃ − u₃v₂; u₃v₁ − u₁v₃; u₁v₂ − u₂v₁] | wektor |
| Pole równoległoboku | długość u × v | liczba |
| Pole trójkąta | połowa długości u × v | liczba |
| Iloczyn mieszany | (u × v)·w | liczba |
Znak × oznacza tu iloczyn wektorowy. Zapamiętaj najważniejszą różnicę: iloczyn skalarny daje liczbę, a iloczyn wektorowy wektor.
Iloczyn wektorowy: kierunek i reguła prawej dłoni
Iloczyn wektorowy u × v to wektor prostopadły do u i do v. Jego długość równa się polu równoległoboku rozpiętego na tych wektorach. Zwrot wyznacza reguła prawej dłoni: zegnij palce od u w stronę v, a kciuk wskaże zwrot u × v.
Kolejność ma znaczenie: v × u ma tę samą długość, ale przeciwny zwrot. Dla wektorów domyślnych v × u = [2; −13; 8].
Jeśli wektory są równoległe, iloczyn wektorowy jest wektorem zerowym, a pole wynosi 0.
Wektory na płaszczyźnie. Iloczyn wektorowy wymaga trzech wymiarów, więc dla wektorów 2D kalkulator dopisuje trzecią współrzędną równą 0 i podaje tylko składową z. Dla u = [3; 4] i v = [1; 2] wynik to 3·2 − 4·1 = 2, co jest zarazem polem równoległoboku. Trójkąt ma pole 1, iloczyn skalarny wynosi 11, a kąt 10,3048°.
Iloczyn mieszany i objętość równoległościanu
Iloczyn mieszany (u × v)·w to liczba, której wartość bezwzględna równa się objętości równoległościanu rozpiętego na trzech wektorach.
Przykład: do wektorów domyślnych dodaj w = [2; 1; 1]. Wtedy (u × v)·w = [−2; 13; −8]·[2; 1; 1] = −4 + 13 − 8 = 1, a objętość wynosi 1.
Wynik 0 oznacza, że trzy wektory leżą w jednej płaszczyźnie, więc to szybki test współpłaszczyznowości. Wynik ujemny mówi tylko, że wektory tworzą układ lewoskrętny, a objętość i tak jest dodatnia.
Wektory w szkole i w fizyce
W podstawie programowej dla liceum i technikum wektory należą do zakresu rozszerzonego matematyki: uczeń zna pojęcie wektora, oblicza jego współrzędne i długość, dodaje wektory i mnoży je przez liczbę, analitycznie i geometrycznie. Iloczynu skalarnego ani wektorowego nie ma w podstawie z matematyki. Zwykle poznaje się je na studiach, na algebrze liniowej i fizyce.
W fizyce wektory pojawiają się od początku. Podstawa dla szkół ponadpodstawowych rozróżnia wielkości wektorowe i skalarne, a oba iloczyny mają bezpośredni sens fizyczny:
- Praca to iloczyn skalarny siły i przemieszczenia: W = F·s. Siła prostopadła do kierunku ruchu nie wykonuje pracy.
- Moment siły to iloczyn wektorowy ramienia i siły: M = r × F.
- Siła magnetyczna działająca na poruszający się ładunek też jest iloczynem wektorowym.
Do większych tablic liczb użyj kalkulatora macierzy. Odległość dwóch punktów albo przekątną prostokąta policzysz w kalkulatorze przekątnej.
Najczęstsze pytania
Czym różni się iloczyn skalarny od wektorowego?
Iloczyn skalarny daje liczbę i mówi, na ile dwa wektory są zgodnie skierowane. Iloczyn wektorowy daje wektor prostopadły do obu i jest określony w trzech wymiarach.
Jak sprawdzić, czy dwa wektory są prostopadłe?
Oblicz ich iloczyn skalarny. Jeśli wynosi 0, wektory są prostopadłe. Kalkulator podaje tę informację w tabeli wyników.
Jak obliczyć kąt między wektorami?
Podziel iloczyn skalarny przez iloczyn długości i oblicz arcus cosinus wyniku. Kalkulator podaje kąt w stopniach, od 0° do 180°. Dla wektora zerowego kąt jest nieokreślony.
Czy można połączyć wektor 2D z wektorem 3D?
Nie. Oba muszą mieć tyle samo współrzędnych. Jeśli chcesz potraktować wektor płaski jak przestrzenny, dopisz trzecią współrzędną równą 0.
Jak wpisywać liczby dziesiętne?
Przy przecinku dziesiętnym oddziel współrzędne średnikami: 1,5; 2; 3. Przy kropce dziesiętnej możesz oddzielać je przecinkami: 1.5, 2, 3.
Czy kalkulator obsługuje więcej niż trzy wymiary?
Nie, przyjmuje 2 lub 3 współrzędne. Iloczyn wektorowy jest określony tylko w trzech wymiarach, a do dłuższych list liczb lepiej nadają się narzędzia do macierzy.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. 2024 poz. 1019), matematyka i fizyka
- Wolfram MathWorld: Dot Product
- Wolfram MathWorld: Cross Product
- Wolfram MathWorld: Scalar Triple Product
Ostatnia aktualizacja: 1 listopada 2026