Kalkulator współrzędnych geograficznych (PL-2000, azymut, E6B)
Wynik
- Odległość na elipsoidzie WGS84
- 252,16 km
- W milach morskich (lotniczych)
- 136,06 NM
- W milach lądowych
- 156,57 mi
- Azymut końcowy (w punkcie B)
- 196,77 °
- Punkt środkowy
- 51,14841°, 20,46608°
- Czas przy 800 km/h
- 0 h 19 min
- Azymut magnetyczny (deklinacja 6,5°)
- 191,1 °
Obliczenia krok po kroku
- Wzór haversine: a = sin²(Δφ/2) + cos φ₁·cos φ₂·sin²(Δλ/2) = 0,0003910106
- c = 2·atan2(√a, √(1 − a)) = 0,03955055 rad; d = R·c = 6371 km · 0,03955055 = 251,98 km
- Na elipsoidzie WGS84 (wzór Vincenty’ego): 252,16 km, różnica względem kuli 0,19 km
- Azymut: θ = atan2(sin Δλ·cos φ₂, cos φ₁·sin φ₂ − sin φ₁·cos φ₂·cos Δλ) = 197,6° (SSW)
- Azymut magnetyczny = geograficzny − deklinacja = 197,6° − 6,5° = 191,1°
- Główny wynik to odległość po powierzchni kuli (najkrótsza droga, ortodroma); na elipsoidzie WGS84 jest dokładniejszy, różnica do ok. 0,5%. Deklinację magnetyczną podajesz samodzielnie; kalkulator nie zawiera modelu pola magnetycznego.
Kalkulator geodezyjny i współrzędnych geograficznych oblicza najkrótszą odległość między dwoma punktami na Ziemi, azymut początkowy i końcowy, punkt środkowy oraz czas podróży przy podanej prędkości. Wyznacza punkt docelowy z azymutu i odległości, zamienia stopnie, minuty i sekundy na stopnie dziesiętne, a stopnie przelicza na współrzędne płaskie PL-2000 i PL-1992 w obie strony. Dla pilotów ma tryb jak kalkulator nawigacyjny E6B: poprawkę na wiatr, prędkość względem ziemi i paliwo.
Jak korzystać z kalkulatora współrzędnych
Wybierz jeden z sześciu trybów:
- odległość i azymut: podaj szerokość i długość punktów A i B. Możesz dodać prędkość, żeby dostać czas podróży, i deklinację magnetyczną, żeby dostać azymut magnetyczny.
- punkt docelowy: podaj punkt A, azymut i odległość.
- zamiana DMS ↔ stopnie: podaj szerokość i długość jednego punktu w dowolnym zapisie.
- stopnie → PL-2000 i PL-1992: podaj szerokość i długość, a dostaniesz x i y w obu układach.
- PL-2000 lub PL-1992 → stopnie: podaj x i y z mapy, a kalkulator sam rozpozna układ.
- kurs, wiatr, paliwo (E6B): podaj kurs, prędkość, wiatr, długość trasy i zużycie paliwa.
Współrzędne geograficzne wpisz jako stopnie dziesiętne, na przykład 52,2297, albo w stopniach, minutach i sekundach, na przykład 52°13′47″N. Szerokość południową i długość zachodnią podaj ze znakiem minus albo z literą S lub W. Azymut mierzy się od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
Przykład: odległość z Warszawy do Krakowa
Dane domyślne: punkt A to Warszawa (52,2297°N, 21,0122°E), a punkt B to Kraków (50,0647°N, 19,9450°E).
| Wynik | Wartość |
|---|---|
| Odległość po ortodromie | 251,98 km |
| Na elipsoidzie WGS84 | 252,16 km |
| W milach morskich | 136,06 NM |
| W milach lądowych | 156,57 mi |
| Azymut początkowy | 197,6° (SSW) |
| Azymut końcowy | 196,77° |
| Punkt środkowy | 51,14841°, 20,46608° |
| Czas przy 800 km/h | 0 h 19 min |
| Azymut magnetyczny, deklinacja 6,5° | 191,1° |
To linia prosta nad powierzchnią Ziemi. Trasa drogowa jest znacznie dłuższa, a oszacujesz ją w kalkulatorze odległości.
Jak liczona jest odległość: wzór haversine
Najkrótsza droga na kuli biegnie po kole wielkim, czyli po ortodromie. Kalkulator stosuje wzór haversine, gdzie φ to szerokość, λ to długość, a R = 6371,0088 km:
- a = sin²(Δφ/2) + cos φ₁·cos φ₂·sin²(Δλ/2)
- c = 2·atan2(√a, √(1 − a))
- d = R·c
Dla Warszawy i Krakowa a = 0,0003910106, c = 0,03955055 rad, a d = 251,98 km.
Ziemia nie jest idealną kulą, więc model kulisty może się różnić od dokładniejszej elipsoidy nawet o około 0,5%. Dlatego obok wyniku kalkulator podaje odległość na elipsoidzie WGS84, liczoną wzorem Vincenty’ego: na tej trasie 252,16 km, czyli o 0,19 km więcej. Do planowania podróży i zadań szkolnych wystarczy każda z tych wartości, ale żadna nie zastępuje pomiaru geodezyjnego.
Azymut początkowy i końcowy. Na ortodromie kierunek zmienia się w trakcie podróży. Z Warszawy na lotnisko JFK w Nowym Jorku jest 6846,61 km po kuli i 6865,32 km po elipsoidzie, azymut początkowy to 300,7°, a końcowy 223,95°. Samolot rusza więc na północny zachód, choć Nowy Jork leży na południe od szerokości Warszawy. Przy 850 km/h lot trwałby około 8 h 03 min, bez wiatru, startu i lądowania.
Punkt docelowy i zamiana stopni na DMS
Punkt docelowy. Z Warszawy po 100 km na azymucie 90° dochodzi się do punktu 52,220592°N, 22,480284°E, czyli 52°13′14,1″N, 22°28′49″E. Szerokość nieco maleje, choć ruszyliśmy dokładnie na wschód, bo koło wielkie nie biegnie po równoleżniku.
Stopnie, minuty, sekundy. Stopień ma 60 minut, a minuta 60 sekund:
- stopnie dziesiętne = stopnie + minuty/60 + sekundy/3600
- 52°13′47″ = 52 + 13/60 + 47/3600 = 52,229722°
- w drugą stronę: 0,2297° × 60 = 13,782′, a 0,782′ × 60 = 46,9″, więc 52,2297° = 52°13′46,9″
Uważaj na zapis z telefonu lub mapy: 52°13,78′ to stopnie i minuty dziesiętne, czyli trzeci format. Wpisz 13,78 jako minuty, a kalkulator odczyta to poprawnie.
W szkole odczytywanie współrzędnych z mapy należy do geografii w szkole podstawowej, a korzystanie z odbiorników GPS i wyznaczanie współrzędnych pojawia się w szkole ponadpodstawowej.
Azymut i deklinacja magnetyczna w Polsce
Igła kompasu wskazuje północ magnetyczną, a nie geograficzną. Różnica między nimi to deklinacja magnetyczna. W Polsce jest wschodnia, a więc dodatnia, dlatego kalkulator odejmuje ją od azymutu geograficznego:
azymut magnetyczny = azymut geograficzny − deklinacja
Wartości ze Światowego Modelu Magnetycznego WMM2025 na 1 listopada 2026 r.:
| Miejscowość | Deklinacja |
|---|---|
| Szczecin | 5,6°E |
| Zakopane | 6,3°E |
| Kraków | 6,4°E |
| Warszawa | 7,0°E |
| Suwałki | 8,0°E |
Deklinacja w Polsce rośnie o około 0,1° rocznie i może się różnić przy lokalnych anomaliach magnetycznych. Kalkulator nie ma własnego modelu pola magnetycznego, więc wartość trzeba wpisać ręcznie. Dokładną liczbę dla miejsca i daty sprawdzisz w kalkulatorze NOAA albo BGS.
Polskie układy współrzędnych: PL-2000 i PL-1992
Mapy geodezyjne w Polsce nie używają stopni, tylko płaskich współrzędnych x i y w metrach. Państwowy system odniesień przestrzennych określa rozporządzenie Rady Ministrów:
| Układ | Co to jest | Zastosowanie |
|---|---|---|
| PL-ETRF2000, PL-ETRF89 | geodezyjne układy odniesienia | podstawa systemu |
| PL-2000 | odwzorowanie Gaussa-Krügera, 4 pasy o południkach 15°, 18°, 21° i 24°E | mapy w skalach większych od 1:10 000, zwłaszcza ewidencyjna i zasadnicza |
| PL-1992 | jeden pas na cały kraj | inne potrzeby, obok PL-UTM |
| PL-UTM | odwzorowanie UTM, trzy strefy w Polsce | inne potrzeby, obok PL-1992 |
| PL-LAEA | odwzorowanie równopolowe | analizy i sprawozdawczość europejska |
| PL-LCC | odwzorowanie stożkowe konforemne | dopuszczony dla map w skali 1:500 000 i mniejszych |
Tryby stopnie → PL-2000 i PL-1992 oraz PL-2000 lub PL-1992 → stopnie liczą odwzorowanie Gaussa-Krügera na elipsoidzie GRS80. W PL-2000 skala na południku osiowym wynosi 0,999923, a przed y stoi numer pasa: 5, 6, 7 lub 8. W PL-1992 południk osiowy to 19°E, skala 0,9993, a x jest pomniejszone o 5 300 000 m. Oś x biegnie w obu układach na północ.
Przykład dla Warszawy (52,2297°N, 21,0122°E):
| Układ | x | y |
|---|---|---|
| PL-2000, pas 7 | 5 788 456,49 m | 7 500 833,51 m |
| PL-1992 | 486 757,21 m | 637 382,20 m |
Współrzędne z GPS (WGS84) różnią się od ETRF2000 o rząd 1 m, a przy granicy pasów właściwy pas wynika z granicy powiatu. Wynik wystarczy do odnalezienia punktu na mapie, ale nie zastępuje pomiaru. Wyznaczanie granic, pole działki i tyczenie budynków należą do geodety uprawnionego, który opiera się na państwowej osnowie geodezyjnej.
Kalkulator lotniczy E6B: wiatr, kurs i paliwo
Tryb kurs, wiatr, paliwo (E6B) rozwiązuje trójkąt wiatru tak jak mechaniczny kalkulator nawigacyjny. Podajesz kurs po ziemi, prędkość rzeczywistą TAS, wiatr, długość trasy i zużycie paliwa, a dostajesz poprawkę na wiatr, kurs do utrzymania, prędkość względem ziemi GS, czas i paliwo. Kierunek wiatru wpisz tak jak w prognozie, czyli skąd wieje.
Przykład. Warszawa – Kraków: kurs 198°, TAS 120 kt, wiatr 270° 20 kt, trasa 136 NM, zużycie 30 l/h.
- Składowa boczna: 20·sin 72° = 19 kt, czołowa: 20·cos 72° = 6,2 kt.
- Poprawka na wiatr: asin(19 / 120) = 9,1°, więc kurs do utrzymania to 207,1°, a przy deklinacji 6,5° kurs magnetyczny 200,6°.
- Prędkość względem ziemi: 120·cos 9,1° − 6,2 = 112,3 kt.
- Czas: 136 / 112,3 = 1 h 13 min, paliwo: 30 l/h × 1,211 h = 36,3 l, bez rezerwy.
To obliczenie pomocnicze do nauki i wstępnego planowania. Nie zastępuje ono pełnego planowania lotu, aktualnych danych meteorologicznych ani rezerwy paliwa wymaganej przepisami.
Najczęstsze pytania
Jak dokładna jest odległość?
Model kulisty różni się od elipsoidy najwyżej o około 0,5%. Na trasie z Warszawy do Krakowa to 0,19 km, a kalkulator pokazuje obie wartości. Do planowania to wystarczy, ale nie do pomiarów geodezyjnych.
Czym różni się ortodroma od loksodromy?
Ortodroma to najkrótsza droga na kuli, a jej kierunek zmienia się w trakcie podróży. Loksodroma ma stały kierunek, więc łatwiej nią prowadzić, ale jest dłuższa. Kalkulator liczy ortodromę.
Co to jest mila morska?
To 1852 metry. Używa się jej w nawigacji morskiej i lotniczej. Jedna minuta szerokości geograficznej to w przybliżeniu jedna mila morska.
Jaką deklinację wpisać w Polsce?
Od około 5,6°E na zachodzie do około 8,0°E na północnym wschodzie, według WMM2025 na listopad 2026 r. W Warszawie to około 7,0°E. Sprawdź dokładną wartość dla swojego miejsca i daty.
Czy przeliczę tu współrzędne PL-2000 i PL-1992?
Tak, w obie strony. Układ rozpoznawany jest po y: siedem cyfr z pierwszą 5–8 to PL-2000, sześć cyfr to PL-1992. Współrzędne x i y z mapy ewidencyjnej dają punkt w stopniach, ale nie zastępują pomiaru geodety.
Dlaczego czas lotu wydaje się za krótki?
W trybie odległości kalkulator dzieli trasę przez podaną prędkość. Prawdziwy lot to także kołowanie, wznoszenie, zniżanie i wiatr, a trasa nie biegnie dokładnie po ortodromie. Wiatr uwzględnisz w trybie E6B.
Źródła
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 15 października 2012 r. w sprawie państwowego systemu odniesień przestrzennych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 342)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 21 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie państwowego systemu odniesień przestrzennych (Dz.U. 2025 poz. 106)
- NOAA NCEI: World Magnetic Model (WMM)
- British Geological Survey: World Magnetic Model calculator
- Movable Type Scripts: Calculate distance, bearing and more between latitude/longitude points
Ostatnia aktualizacja: 1 listopada 2026