Kalkulator pierwiastków
Wynik
- Pierwiastek kwadratowy √|x|
- 8,48528137
- Pierwiastek sześcienny ∛x
- 4,16016765
Obliczenia krok po kroku
- Rozkład na czynniki pierwsze: 72 = 2³ · 3²
- Z każdej grupy 2 jednakowych czynników wyłączamy jeden przed pierwiastek: √72 = √(6² · 2) = 6√2
- Wartość przybliżona: 8,4852813742
- Sprawdzenie: 8,4852813742² ≈ 72
- Pierwiastek n-tego stopnia z x to liczba, która podniesiona do potęgi n daje x. Dla n parzystego wynik jest nieujemny (pierwiastek arytmetyczny).
Kalkulator pierwiastków oblicza pierwiastek kwadratowy, sześcienny i pierwiastki dowolnego stopnia, także nieparzystego stopnia z liczb ujemnych. Oprócz wartości dziesiętnej podaje postać uproszczoną, np. √72 = 6√2, czyli wyłącza czynnik przed znak pierwiastka. Wykonuje też działania na pierwiastkach (√12 + √27 = 5√3), usuwa niewymierność z mianownika i liczy potęgi o wykładniku wymiernym — z każdym krokiem.
Jak korzystać z kalkulatora pierwiastków
Wybierz tryb:
- Pierwiastek n-tego stopnia — wpisz liczbę podpierwiastkową x i stopień n (2 = pierwiastek kwadratowy, 3 = pierwiastek sześcienny, 4, 5…). Wynik to wartość dziesiętna, postać uproszczona oraz dodatkowo pierwiastek kwadratowy i sześcienny z x.
- Usuwanie niewymierności — dla ułamków a/√b i a/(√b + c). Wpisz licznik a, liczbę pod pierwiastkiem b i składnik c (0, jeśli go nie ma).
- Potęga wymierna x^(m/n) — wpisz podstawę x, licznik m i mianownik n wykładnika, np. 8^(2/3).
- Działania na pierwiastkach — wpisz wyrażenie, np. √12 + √27, 2√3·√6 albo sqrt(50) - sqrt(8). Kalkulator upraszcza każdy pierwiastek, redukuje wyrazy podobne i podaje wynik w postaci a√b.
Kroki pokazują rozkład na czynniki pierwsze, czynniki wyłączone przed pierwiastek i sprawdzenie: wynik podniesiony do potęgi n daje liczbę podpierwiastkową.
Pierwiastek — definicja i działania na pierwiastkach
Pierwiastek n-tego stopnia z x to liczba, która po podniesieniu do potęgi n daje x: ⁿ√x = y ⇔ yⁿ = x.
- Pierwiastki stopnia parzystego (kwadratowy, czwartego stopnia…) istnieją tylko dla x ≥ 0, a ich wynik jest nieujemny (pierwiastek arytmetyczny): √9 = 3, a nie ±3.
- Pierwiastki stopnia nieparzystego (sześcienny, piątego stopnia…) istnieją również dla liczb ujemnych: ∛(−27) = −3, ponieważ (−3)³ = −27.
- Pierwiastek jest potęgą o wykładniku ułamkowym: ⁿ√x = x^(1/n) oraz ⁿ√(xᵐ) = x^(m/n).
Działania na pierwiastkach (dla a, b ≥ 0):
- √a · √b = √(a·b), √a ÷ √b = √(a/b),
- √(a²·b) = a√b — wyłączanie czynnika przed znak pierwiastka,
- a√b = √(a²·b) — włączanie czynnika pod pierwiastek,
- pierwiastki można dodawać tylko jako wyrazy podobne: 2√3 + 5√3 = 7√3, ale √2 + √3 nie da się uprościć (to nie jest √5).
W trybie działania na pierwiastkach kalkulator robi to sam: √12 + √27 = 2√3 + 3√3 = 5√3, √2·√8 = √16 = 4, a (√3 + 1)(√3 − 1) = 3 − 1 = 2.
Wyłączanie czynnika przed pierwiastek — przykład √72
Wartości domyślne: x = 72, n = 2.
- Rozkład na czynniki pierwsze: 72 = 2³ · 3² = 2 · 2 · 2 · 3 · 3.
- Z każdej pary równych czynników jeden wyłączamy przed znak pierwiastka: 2 · 3 = 6, a jedna dwójka zostaje pod pierwiastkiem.
- √72 = √(36 · 2) = √(6² · 2) = 6√2.
- Wartość dziesiętna: 8,4852813742. Sprawdzenie: 8,4852813742² ≈ 72.
Więcej przykładów:
| Pierwiastek | Postać uproszczona | Wartość |
|---|---|---|
| √144 | 12 | 12 |
| √2 | √2 (nie da się uprościć) | 1,4142135624 |
| ∛54 | 3∛2 | 3,7797631497 |
| ∛(−27) | −3 | −3 |
Kalkulator pierwiastków 3 stopnia i wyższych stopni
W pierwiastku trzeciego stopnia czynniki wyłącza się przed znak pierwiastka trójkami (po trzy równe): 54 = 2 · 3³, więc ∛54 = 3∛2 ≈ 3,7797631497. W pierwiastku czwartego stopnia — czwórkami i tak dalej.
Pierwiastek trzeciego stopnia z liczby ujemnej jest ujemny: ∛(−27) = −3, ∛(−54) = −3∛2. W liczbach rzeczywistych nie ma pierwiastków stopnia parzystego z liczb ujemnych — dla √(−4) kalkulator wyświetla błąd (w liczbach zespolonych √(−4) = 2i).
Pierwiastek i potęga o wykładniku wymiernym to dwa zapisy tego samego. W trybie potęgi wymiernej 8^(2/3) = ∛(8²) = ∛64 = 4, a przy wartościach domyślnych 72^(3/2) = √(72³) = √373 248 = 432√2 ≈ 610,94. Wykładnik ujemny oznacza odwrotność: 8^(−2/3) = 1/4.
Usuwanie niewymierności z mianownika
W szkole wynik zapisuje się zwykle bez pierwiastka w mianowniku. Kalkulator usuwa niewymierność w dwóch przypadkach:
- a/√b — licznik i mianownik mnożymy przez √b: 6/√3 = 6√3/3 = 2√3 (wartości domyślne, ≈ 3,4641016151),
- a/(√b + c) — mnożymy przez wyrażenie sprzężone (√b − c) i korzystamy ze wzoru (x + y)(x − y) = x² − y²: 2/(√3 + 1) = 2(√3 − 1)/(3 − 1) = √3 − 1 ≈ 0,7320508076.
Jeśli liczba pod pierwiastkiem w mianowniku jest kwadratem liczby naturalnej (np. √9 = 3), nie ma czego usuwać — kalkulator to sygnalizuje.
Czy kalkulator prosty ma pierwiastki? Pierwiastki w szkole i na egzaminach
Według komunikatu CKE kalkulator prosty wykonuje tylko dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie, ewentualnie także obliczenia procentowe i pierwiastek kwadratowy. Kalkulator prosty może więc mieć klawisz √, ale nie pierwiastek sześcienny ani pierwiastek dowolnego stopnia.
Co to oznacza na egzaminach:
- egzamin ósmoklasisty z matematyki — kalkulatora nie wolno używać; kalkulator prosty mają tylko uczniowie z dostosowaniem warunków egzaminu, np. na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej (dyskalkulia),
- matura z matematyki — kalkulator prosty to przybór obowiązkowy, obok „Wybranych wzorów matematycznych”, linijki i cyrkla,
- matura z fizyki i chemii — kalkulator naukowy, który liczy pierwiastki i potęgi dowolnego stopnia.
W szkole podstawowej (klasy VII–VIII) uczniowie liczą pierwiastki kwadratowe i sześcienne z kwadratów i sześcianów liczb wymiernych, szacują ich przybliżenia za pomocą kalkulatora i wyłączają czynnik przed znak pierwiastka. W liceum i technikum używają pierwiastków dowolnego stopnia, także nieparzystego stopnia z liczb ujemnych, i zamieniają pierwiastki na potęgi.
Najczęstsze pytania
Jak uprościć pierwiastek kwadratowy?
Rozłóż liczbę na czynniki pierwsze i z każdej pary wyłącz jeden czynnik przed pierwiastek: √72 = √(2³ · 3²) = 2 · 3 · √2 = 6√2.
Czy kalkulator prosty ma pierwiastek kwadratowy?
Może mieć. Według definicji CKE kalkulator prosty wykonuje cztery działania i może też liczyć procenty oraz pierwiastek kwadratowy. Pierwiastka sześciennego ani innych stopni już nie.
Jak obliczyć pierwiastek trzeciego stopnia?
Wybierz stopień n = 3. Kalkulator podaje wartość dziesiętną oraz postać uproszczoną, np. ∛54 = 3∛2 ≈ 3,7797631497. Pierwiastek trzeciego stopnia z liczby ujemnej jest ujemny: ∛(−27) = −3.
Dlaczego √(−4) daje błąd?
W liczbach rzeczywistych nie ma pierwiastka stopnia parzystego z liczby ujemnej — żadna liczba rzeczywista podniesiona do kwadratu nie daje −4. Pierwiastki stopnia nieparzystego z liczb ujemnych istnieją.
Czy można dodawać pierwiastki?
Tylko wyrazy podobne (ten sam stopień i ta sama liczba pod pierwiastkiem): 2√3 + 5√3 = 7√3. Czasem trzeba najpierw wyłączyć czynnik: √12 + √27 = 2√3 + 3√3 = 5√3. Sumy √2 + √3 ≈ 3,146 nie da się uprościć — nie jest równa √5 ≈ 2,236.
Jak usunąć pierwiastek z mianownika?
Pomnóż licznik i mianownik przez ten pierwiastek (6/√3 = 6√3/3 = 2√3), a przy mianowniku √b + c — przez wyrażenie sprzężone √b − c: 2/(√3 + 1) = √3 − 1.
Źródła
- CKE: Komunikat dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 r. o materiałach i przyborach pomocniczych na egzaminie ósmoklasisty i maturze w 2027 r. — definicja kalkulatora prostego
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. 2026 poz. 378) — matematyka, klasy VII–VIII
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. 2024 poz. 1019) — matematyka, dział I
Ostatnia aktualizacja: 27 października 2026