Kalkulator NWD i NWW
Wynik
- Liczby względnie pierwsze?
- nie
| Liczba | Rozkład |
|---|---|
| 84 | 2² · 3 · 7 |
| 36 | 2² · 3² |
| NWD | 2² · 3 |
| NWW | 2² · 3² · 7 |
Obliczenia krok po kroku
- Algorytm Euklidesa dla 84 i 36:
- 84 = 2 · 36 + 12
- 36 = 3 · 12 + 0
- Ostatnia niezerowa reszta: NWD(84, 36) = 12
- NWW(a, b) = a · b / NWD(a, b) = 84 · 36 / 12 = 252
- Z rozkładów: NWD = iloczyn wspólnych czynników w najmniejszych potęgach, NWW = wszystkich czynników w największych potęgach.
Kalkulator NWD i NWW oblicza największy wspólny dzielnik (NWD) oraz najmniejszą wspólną wielokrotność (NWW) dwóch lub więcej liczb naturalnych. Pokazuje krok po kroku algorytm Euklidesa oraz rozkład każdej liczby na czynniki pierwsze. Dwa dodatkowe tryby pozwalają sprawdzić, czy dana liczba jest pierwsza, wypisać wszystkie jej dzielniki oraz wypisać liczby pierwsze do wybranej granicy.
Jak korzystać z kalkulatora NWW i NWD
Wybierz tryb:
- NWD i NWW — wprowadź co najmniej dwie liczby naturalne oddzielone spacją lub średnikiem, np. 84 36 lub 12; 18; 30. Liczby mogą sięgać 10¹².
- Liczba pierwsza / rozkład na czynniki pierwsze — wprowadź liczbę n nie większą niż 10¹⁵. Kalkulator sprawdzi, czy jest to liczba pierwsza, rozłoży ją na czynniki pierwsze oraz poda liczbę dzielników, a jeśli jest ich nie więcej niż 64 — poda ich pełną listę.
- Liczby pierwsze do n — wprowadź granicę do 100 000. Wynik pokazuje, ile jest liczb pierwszych, która z nich jest największa, oraz listę do 200 liczb.
W pierwszym trybie zobaczysz też, czy liczby są względnie pierwsze, czyli czy ich NWD wynosi 1.
Przykład: NWD i NWW liczb 84 i 36
Wartości domyślne: 84 i 36.
Algorytm Euklidesa polega na wielokrotnym dzieleniu z resztą:
- 84 = 2 · 36 + 12
- 36 = 3 · 12 + 0
Ostatnia reszta niezerowa jest największym wspólnym dzielnikiem, więc NWD(84, 36) = 12.
NWW z NWD: NWW(a, b) = a · b / NWD(a, b) = 84 · 36 / 12 = 252.
Liczby te nie są względnie pierwsze, ponieważ ich NWD jest większe od 1. Sprawdzenie: 252 : 84 = 3 oraz 252 : 36 = 7, a żadna mniejsza liczba nie dzieli się przez obie.
NWD i NWW z rozkładu na czynniki pierwsze
Druga metoda, zwykle pokazywana w szkole, zaczyna się od rozkładu liczb na czynniki pierwsze:
| Liczba | Rozkład na czynniki |
|---|---|
| 84 | 2² · 3 · 7 |
| 36 | 2² · 3² |
| NWD = 12 | 2² · 3 |
| NWW = 252 | 2² · 3² · 7 |
- NWD to iloczyn czynników wspólnych dla obu liczb, każdy w najmniejszej potędze.
- NWW to iloczyn wszystkich występujących czynników, każdy w największej potędze.
W przypadku dużych liczb algorytm Euklidesa jest szybszy, ponieważ nie wymaga w ogóle rozkładu na czynniki pierwsze. Dlatego kalkulator bez problemu obsługuje liczby do 10¹².
NWW trzech i więcej liczb
Przy większej liczbie liczb obliczenia wykonuje się etapami: NWD(a, b, c) = NWD(NWD(a, b), c) oraz NWW(a, b, c) = NWW(NWW(a, b), c).
Dla liczb 12, 18 i 30 kalkulator podaje następujące wyniki:
| Liczba | Rozkład na czynniki |
|---|---|
| 12 | 2² · 3 |
| 18 | 2 · 3² |
| 30 | 2 · 3 · 5 |
| NWD = 6 | 2 · 3 |
| NWW = 180 | 2² · 3² · 5 |
Wzór a · b / NWD(a, b) działa tylko w przypadku dwóch liczb. W przypadku trzech liczb iloczyn podzielony przez NWD nie daje NWW: 12 · 18 · 30 / 6 = 1080, a nie 180.
Liczby względnie pierwsze
Dwie liczby są względnie pierwsze, gdy ich jedynym wspólnym dzielnikiem jest 1. Żadna z nich nie musi być liczbą pierwszą: 35 = 5 · 7 i 18 = 2 · 3² nie mają żadnych wspólnych czynników, więc NWD(35, 18) = 1, a NWW(35, 18) = 35 · 18 = 630.
Dlatego ułamek jest nieskracalny, gdy jego licznik i mianownik są względnie pierwsze. Aby skrócić 36/84, dzielimy licznik i mianownik przez NWD = 12 i otrzymujemy 3/7.
Kalkulator liczb pierwszych i rozkład na czynniki
Liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki: 1 i samą siebie. Liczba 1 nie jest liczbą pierwszą, ponieważ ma tylko jeden dzielnik, a 2 jest jedyną parzystą liczbą pierwszą. Liczby większe od 1, które nie są liczbami pierwszymi, nazywane są liczbami złożonymi.
W drugim trybie kalkulator dzieli liczbę przez kolejne liczby pierwsze aż do jej pierwiastka kwadratowego. Jeśli żadna z nich nie jest dzielnikiem, liczba jest pierwsza.
| n | Liczba pierwsza? | Rozkład na czynniki | Liczba dzielników |
|---|---|---|---|
| 97 | tak | 97 | 2 |
| 360 | nie | 2³ · 3² · 5 | 24 |
| 1001 | nie | 7 · 11 · 13 | 8 |
Liczba dzielników wynika bezpośrednio z wykładników: każdy zwiększamy o 1, a wyniki mnożymy. Dla liczby 360 daje to (3 + 1)(2 + 1)(1 + 1) = 24.
Trzeci tryb korzysta z sita Eratostenesa: zapisujemy liczby od 2 do n, bierzemy najmniejszą nieskreśloną (jest pierwsza), skreślamy jej wielokrotności i powtarzamy to aż do √n. Do 100 jest 25 liczb pierwszych, największa to 97. Do 1000 jest ich 168, największa to 997.
Do czego służą NWW i NWD
Dodawanie ułamków. Najmniejszy wspólny mianownik to NWW mianowników. W przypadku 1/84 + 1/36 wynosi on 252, więc suma to 3/252 + 7/252 = 10/252 = 5/126. Kalkulator ułamków zrobi to za Ciebie.
Zdarzenia powtarzalne. Dwa autobusy odjeżdżają razem z przystanku, jeden co 12 minut, a drugi co 18 minut. Znów odjadą razem po NWW(12, 18) = 36 minutach.
Dzielenie na równe części. Dwie deski o długości 84 cm i 36 cm trzeba pociąć na równe, jak najdłuższe kawałki. Najdłuższy kawałek ma długość NWD(84, 36) = 12 cm, co daje 7 + 3 = 10 kawałków.
W szkole. Zgodnie z podstawą programową dla szkół podstawowych (Dz.U. 2026 poz. 378) uczniowie klas IV–VI uczą się, czym jest liczba pierwsza, rozkładają na czynniki liczby jedno- i dwucyfrowe oraz obliczają NWD i NWW dwóch takich liczb. Czynniki pierwsze i algorytm Euklidesa wracają na pierwszych latach studiów.
Najczęstsze pytania
Jaka jest różnica między NWD a NWW?
NWD, czyli największy wspólny dzielnik, to największa liczba, która dzieli wszystkie podane liczby. NWW, czyli najmniejsza wspólna wielokrotność, to najmniejsza liczba podzielna przez wszystkie z nich. Dla liczb 84 i 36 są to odpowiednio 12 i 252.
Co to jest najmniejszy wspólny dzielnik?
To częsta pomyłka w nazwie. Najmniejszym wspólnym dzielnikiem dowolnych liczb naturalnych jest zawsze 1, więc taka informacja nic nie daje. W praktyce potrzebny jest największy wspólny dzielnik (NWD) lub najmniejsza wspólna wielokrotność (NWW).
Dlaczego kalkulator nie akceptuje liczby 0 ani liczb ujemnych?
NWD i NWW liczymy tu dla dodatnich liczb naturalnych, tak jak w szkole. Po wpisaniu 0 lub liczby ujemnej kalkulator poprosi o poprawkę.
Jaki jest związek między NWD a NWW?
Dla dwóch liczb NWD(a, b) · NWW(a, b) = a · b. Dla liczb 84 i 36: 12 · 252 = 3024, a 84 · 36 = 3024. Ta zależność nie działa dla trzech i więcej liczb.
Czy 1 jest liczbą pierwszą?
Nie. Liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki, a 1 ma tylko jeden. Dzięki temu każda liczba naturalna większa od 1 ma dokładnie jeden rozkład na czynniki pierwsze.
Jak duże mogą być liczby?
Do 10¹² dla NWD i NWW, do 10¹⁵ dla testu na liczbę pierwszą oraz do 100 000 dla listy liczb pierwszych. Jeśli wartość NWW przekracza 2⁵³, kalkulator ostrzega, że wynik jest przybliżony.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. 2026 poz. 378) — matematyka, klasy IV–VI: liczby
- Wolfram MathWorld: Greatest Common Divisor
- Wolfram MathWorld: Euclidean Algorithm
- Wolfram MathWorld: Sieve of Eratosthenes
Ostatnia aktualizacja: 1 listopada 2026