Kalkulatorów w serwisie: 513

Kalkulator interpolacji

Wynik

y(14)3,3
Nachylenie (y₂ − y₁)/(x₂ − x₁)
0,2
Prosta
y = 0,2x + 0,5
81012141618202222,533,544,55(14; 3,3)
Obliczenia krok po kroku
  1. y = y₁ + (y₂ − y₁)·(x − x₁)/(x₂ − x₁)
  2. y = 2,5 + (4,5 − 2,5)·(14 − 10)/(20 − 10) = 2,5 + 2·0,4 = 3,3

Kalkulator interpolacji szacuje wartość między znanymi punktami. Oferuje interpolację liniową między dwoma punktami, interpolację liniową z tabeli punktów, wielomian interpolacyjny Lagrange’a i interpolację dwuliniową na siatce 2×2. Wynik zawiera podstawione wzory, a w większości metod także wykres z zaznaczonymi punktami. Przydaje się wtedy, gdy tabela techniczna, cennik albo seria pomiarów nie zawiera dokładnie tej wartości, której potrzebujesz.

Jak korzystać z kalkulatora interpolacji

Wybierz jedną z czterech metod:

  • Interpolacja liniowa (dwa punkty): podaj (x₁, y₁), (x₂, y₂) i szukane x.
  • Interpolacja liniowa z tabeli: wpisz punkty w polu tekstowym, każdy w osobnej linii w postaci x y, a potem szukane x. Pilnuj, żeby x mieściło się w tabeli. Poza nią kalkulator przedłuża skrajny odcinek i pokazuje ostrzeżenie.
  • Wielomian interpolacyjny Lagrange’a: podaj najwyżej 12 punktów, a dostaniesz jeden wielomian przechodzący przez wszystkie.
  • Interpolacja dwuliniowa (siatka 2×2): podaj x₁, x₂, y₁, y₂, cztery wartości w narożnikach i szukany punkt (x, y).

Wartości x muszą być różne. Punkty w tabeli mogą być w dowolnej kolejności, bo kalkulator sam je sortuje. Separatorem dziesiętnym może być przecinek albo kropka.

Interpolacja liniowa: wzór i przykład

Interpolacja liniowa zakłada, że między dwoma znanymi punktami wartość zmienia się po prostej:

y = y₁ + (y₂ − y₁)·(x − x₁)/(x₂ − x₁)

Dane domyślne: punkty (10; 2,5) i (20; 4,5) oraz x = 14.

  1. Nachylenie: (4,5 − 2,5)/(20 − 10) = 0,2.
  2. Część drogi od x₁ do x₂: (14 − 10)/(20 − 10) = 0,4.
  3. Wynik: y = 2,5 + 2·0,4 = 3,3.

Kalkulator podaje też równanie prostej: y = 0,2x + 0,5. Jeśli wpiszesz x = 25, czyli wartość spoza przedziału od 10 do 20, dostaniesz 5,5 i ostrzeżenie. To już ekstrapolacja, a nie interpolacja.

Interpolacja z tabeli: przykład praktyczny

W tablicach fizycznych wartości zwykle podaje się co stały krok. Ciśnienie pary wodnej nasyconej wynosi około 2339 Pa w 20°C i około 3170 Pa w 25°C. Szacunek dla 22°C:

y = 2339 + (3170 − 2339)·(22 − 20)/(25 − 20) = 2339 + 831·0,4 = 2671 Pa

Wartość tablicowa to około 2645 Pa, więc błąd wynosi około 1%. Bierze się z tego, że krzywa jest wygięta, a cięciwa łącząca dwa jej punkty zawsze leży nad nią albo pod nią. Na krótkich przedziałach zwykle to nie przeszkadza i dlatego tablice mają mały krok tam, gdzie funkcja zmienia się szybko. Jeśli szukasz temperatury kondensacji w budynku, skorzystaj z kalkulatora punktu rosy.

W trybie tabeli kalkulator najpierw wybiera właściwy przedział. Dla domyślnych punktów (0; 1), (1; 3), (2; 2), (4; 5) i x = 3 bierze przedział od 2 do 4, a wynik to y = 2 + 3·0,5 = 3,5.

Wielomian Lagrange’a: jedna krzywa przez wszystkie punkty

Wielomian Lagrange’a stopnia n − 1 przechodzi dokładnie przez n punktów. Dla trzech punktów (0; 1), (1; 3), (2; 2) kalkulator podaje:

L(x) = −3x²/2 + 7x/2 + 1, a L(1,5) = 2,875

Dodanie punktu (4; 5) daje wielomian trzeciego stopnia: L(x) = 7x³/12 − 13x²/4 + 14x/3 + 1, a L(3) = 1,5.

Porównaj to z poprzednią sekcją: dla tych samych czterech punktów i x = 3 tabela dała 3,5, a wielomian 1,5. Obie odpowiedzi są poprawnymi interpolacjami, tylko zakładają inny kształt między punktami. Same dane nie rozstrzygną, która jest właściwa. Trzeba wiedzieć, jak zachowuje się badane zjawisko.

Więcej punktów nie zawsze oznacza większą dokładność. Przy wielu równo rozłożonych punktach wielomian wysokiego stopnia może silnie oscylować przy końcach zakresu. To efekt Rungego. Dla długich serii danych lepiej używać odcinków niż jednego wielomianu.

Interpolacja dwuliniowa: tabela z dwoma wejściami

Gdy wartość zależy od dwóch wielkości, jak w tabeli z wierszami i kolumnami, interpoluje się dwa razy: najpierw wzdłuż osi x w dwóch wierszach, a potem wzdłuż osi y między tymi dwoma wynikami.

Dane domyślne: x₁ = 10, x₂ = 20, y₁ = 2,5, y₂ = 4,5, wartości w narożnikach 1, 2, 3 i 4 oraz szukany punkt (14; 3).

  1. Wzdłuż x, t = (14 − 10)/(20 − 10) = 0,4: R₁ = 1·0,6 + 2·0,4 = 1,4 oraz R₂ = 3·0,6 + 4·0,4 = 3,4.
  2. Wzdłuż y, s = (3 − 2,5)/(4,5 − 2,5) = 0,25: f = 1,4·0,75 + 3,4·0,25 = 1,9.

Dokładnie w środku siatki wynik jest średnią z czterech narożników. Kolejność nie ma znaczenia: interpolacja najpierw wzdłuż y, a potem wzdłuż x daje tę samą wartość.

Gdzie stosuje się interpolację i co mówią przepisy

Interpolacji używa się wszędzie tam, gdzie dane są dostępne tylko w wybranych punktach:

  • Tabele inżynierskie: właściwości materiałów, współczynniki w normach projektowych, tablice pary wodnej.
  • Finanse: szacowanie stopy procentowej dla okresu między dwoma publikowanymi terminami.
  • Pomiary: odczyt wartości między punktami kalibracji.
  • Grafika i mapy: interpolacja dwuliniowa przy skalowaniu obrazów i odczycie wartości z siatek wysokości.

Nie ma jednej polskiej zasady, która mówi, kiedy wolno interpolować. Metoda wynika z dokumentu, z którym pracujesz. Normy projektowe często pozwalają interpolować liniowo wartości pośrednie, a inne tabele wymagają przyjęcia mniej korzystnej wartości z najbliższego wiersza. Umowa, specyfikacja lub norma mają pierwszeństwo przed ogólnym wzorem, więc przed użyciem wyniku w projekcie albo raporcie sprawdź ich brzmienie.

Najczęstsze pytania

Czym różni się interpolacja od ekstrapolacji?

Interpolacja szacuje wartość między znanymi punktami, a ekstrapolacja poza ich zakresem. Ekstrapolacja jest znacznie bardziej ryzykowna, bo nic nie gwarantuje, że trend się utrzyma. Kalkulator pokazuje ostrzeżenie, gdy x wychodzi poza zakres punktów.

Ile punktów potrzeba?

Dwa do interpolacji liniowej i cztery narożniki do dwuliniowej. Wielomian Lagrange’a przyjmuje najwyżej 12 punktów, ale w praktyce kilka punktów blisko szukanego x sprawdza się lepiej niż wiele.

Dlaczego przy powtórzonym x pojawia się błąd?

Dwie różne wartości y dla tego samego x nie mogą należeć do jednej funkcji, a wzór prowadziłby do dzielenia przez zero. Usuń powtórzony punkt albo uśrednij oba pomiary.

Czy punkty trzeba wpisywać po kolei?

Nie. W trybie tabeli i w trybie Lagrange’a kalkulator przed obliczeniami sortuje punkty według x.

Jak zrobić interpolację liniową w Excelu?

Wpisz wzór wprost do komórki: =y1+(y2-y1)*(x-x1)/(x2-x1), podstawiając adresy komórek z odpowiednimi wartościami. Ten kalkulator daje ten sam wynik, a do tego rysuje wykres.

Która metoda jest najdokładniejsza?

To zależy od danych. Dla gładkiej, wolno zmieniającej się funkcji często lepszy jest wielomian niskiego stopnia. Przy załamaniach albo małej liczbie punktów bezpieczniejsza jest interpolacja liniowa, bo jej wyniki nie wychodzą poza sąsiednie wartości.

Źródła

Ostatnia aktualizacja: 1 listopada 2026

Powiązane kalkulatory