Kalkulator belki (ugięcie, nośność)
Wynik
- Moment obliczeniowy M_Ed
- 6,2 kNm
- Naprężenie σ = M/W
- 11,6 MPa
- Wytrzymałość obliczeniowa
- 14,8 MPa
- Ugięcie maksymalnedopuszczalne 16 mm
- 11,7 mm
- Moment bezwładności I
- 5 333,3 cm⁴
- Wskaźnik wytrzymałości W
- 533,3 cm³
- Ciężar własny
- 6,72 kg/m
- Naprężenie ścinające τfv,d = 2,46 MPa
- 0,87 MPa
Obliczenia krok po kroku
- I = b·h³/12 = 8·20³/12 = 5 333,3 cm⁴; W = b·h²/6 = 533,3 cm³
- fm,d = kmod × fm,k ÷ γM = 0,8 × 24 ÷ 1,3 = 14,77 MPa; E0,mean = 11 000 MPa
- Ciężar własny: 160 cm² × 420 kg/m³ = 6,72 kg/m = 0,066 kN/m
- M_Ed = 0,125 × q × L² (+ ciężar własny) × γF 1,5 = 6,2 kNm
- σ = M_Ed ÷ W = 6,2·10⁶ ÷ 533 333 mm³ = 11,6 MPa ≤ 14,8 MPa → wykorzystanie 79%
- Ugięcie (obciążenia charakterystyczne): u = q·L⁴ ÷ (76,8·E·I) = 11,7 mm ≤ L/250 = 16 mm → 73%
- Ścinanie: τ = 1,5·V ÷ (kcr·b·h) = 1,5 × 6,2 kN ÷ (0,67 × 80 × 200) = 0,87 MPa ≤ fv,d 2,46 MPa
- Wynik orientacyjny — nie zastępuje projektu konstruktora. Pominięto m.in. zwichrzenie (belki stalowe bez stężeń bocznych), docisk na podporach, pełzanie drewna (kdef), drgania stropów i nośność połączeń.
- Założenia: drewno — kmod = 0,8, γM = 1,3 (lite) / 1,25 (klejone), E0,mean do ugięć; stal — sprężyste W, fy, γM0 = 1,0, E = 210 GPa; aluminium 6060 T6 — f0 = 140 MPa, γM1 = 1,1, E = 70 GPa. Ugięcie liczone od obciążeń charakterystycznych.
- Zginanie względem osi mocniejszej (h — wysokość przekroju pionowo).
Kalkulator belki w uproszczony sposób sprawdza, czy belka przeniesie obciążenie: oblicza moment zginający, naprężenia i ugięcie, a następnie porównuje je z wytrzymałością materiału i dopuszczalnym ugięciem. Działa dla drewna litego i klejonego, dwuteowników i ceowników stalowych oraz rur prostokątnych i okrągłych ze stali lub aluminium, dla belki wolnopodpartej i wspornika.
Jak korzystać z kalkulatora
- Schemat statyczny — belka wolnopodparta z obciążeniem równomiernym q albo z siłą skupioną P w środku; wspornik z obciążeniem q albo z siłą P na końcu.
- Rozpiętość (lub długość wspornika) w metrach.
- Obciążenie — charakterystyczne q w kN/m albo P w kN. 1 kN/m ≈ 100 kg na metr belki; dla stropu pomnóż obciążenie na m² przez rozstaw belek.
- Ciężar własny — zaznacz, aby doliczyć ciężar belki.
- Współczynnik obciążenia γF — domyślnie 1,5 (Eurokod 0: 1,35 dla obciążeń stałych, 1,5 dla zmiennych).
- Przekrój — drewno (klasa i b × h), kształtownik stalowy (IPE, HEA, HEB, IPN, UPN), rura prostokątna lub okrągła (stal S235/S355 albo aluminium).
- Dopuszczalne ugięcie — L/200, L/250, L/300 lub L/500.
Wskaźnik wytrzymałości na zginanie — jak kalkulator sprawdza belkę
Zginanie: obliczeniowy moment M_Ed wyznacza się ze schematu i mnoży przez γF, a naprężenie to σ = M_Ed ÷ W, gdzie W jest wskaźnikiem wytrzymałości przekroju (dla prostokąta b × h²/6). Wykorzystanie nośności to σ podzielone przez wytrzymałość obliczeniową.
Ugięcie: liczone od obciążeń charakterystycznych z modułem sprężystości E i momentem bezwładności I (dla prostokąta b × h³/12) i porównywane z limitem (dla wspornika 2L podzielone przez wybraną liczbę).
| Schemat | Moment maksymalny | Ugięcie maksymalne |
|---|---|---|
| wolnopodparta, obciążenie q | q × L² ÷ 8 | 5 × q × L⁴ ÷ (384 × E × I) |
| wolnopodparta, siła P w środku | P × L ÷ 4 | P × L³ ÷ (48 × E × I) |
| wspornik, obciążenie q | q × L² ÷ 2 | q × L⁴ ÷ (8 × E × I) |
| wspornik, siła P na końcu | P × L | P × L³ ÷ (3 × E × I) |
Dla drewna kalkulator sprawdza też ścinanie: τ = 1,5 × V ÷ (kcr × b × h), przy kcr = 0,67.
Wytrzymałość belki drewnianej — kalkulator, przykład C24 8 × 20 cm
Wartości domyślne: belka wolnopodparta, rozpiętość 4 m, obciążenie q = 2 kN/m plus ciężar własny, γF = 1,5, drewno C24 8 × 20 cm, limit L/250:
- I = 8 × 20³ ÷ 12 = 5 333,3 cm⁴; W = 8 × 20² ÷ 6 = 533,3 cm³.
- Wytrzymałość obliczeniowa fm,d = kmod × fm,k ÷ γM = 0,8 × 24 ÷ 1,3 = 14,77 MPa.
- Ciężar własny = 160 cm² × 420 kg/m³ = 6,72 kg/m = 0,066 kN/m.
- M_Ed = 0,125 × q × L² z ciężarem własnym × 1,5 = 6,20 kNm.
- σ = 6,20 × 10⁶ ÷ 533 333 mm³ = 11,6 MPa ≤ 14,77 MPa → wykorzystanie 79%.
- Ugięcie = 11,7 mm ≤ 4000 ÷ 250 = 16 mm → 73%.
- Ścinanie τ = 0,87 MPa ≤ 2,46 MPa.
Wynik: przekrój spełnia wymagania (orientacyjnie).
Belka stropowa 8 × 22 cm o rozpiętości 4,5 m przy q = 2,4 kN/m osiąga 98% nośności na zginanie i 94% dopuszczalnego ugięcia — jeszcze spełnia, ale bez żadnego zapasu.
Kalkulator wytrzymałości dwuteownika i rur stalowych
Dla stali kalkulator bierze Iy i Wy z tablic kształtowników, granicę plastyczności fy (235 MPa dla S235, 355 MPa dla S355), γM0 = 1,0 i E = 210 GPa. Dla rur aluminiowych przyjmuje stop 6060 T6: f0 = 140 MPa, γM1 = 1,1 i E = 70 GPa.
Przykłady (belka wolnopodparta, z ciężarem własnym):
| Przekrój | Rozpiętość i obciążenie | Zginanie | Ugięcie | Wynik |
|---|---|---|---|---|
| IPE 200, S235 | 5 m, q = 10 kN/m | 105% | 102% | nie spełnia |
| rura prostokątna 80 × 120 × 4 mm, S235 | 3 m, q = 2 kN/m | 30% | 29% | spełnia |
IPE 200 z pierwszego wiersza jest lekko przeciążony: σ = 246,9 MPa przy 235 MPa i ugięcie 20,4 mm przy 20 mm. Potrzebny byłby większy profil (IPE 220) albo stal S355 — a belkę stalową trzeba też sprawdzić na zwichrzenie, czego kalkulator nie robi.
Przyjęte właściwości materiałów
| Klasa drewna | fm,k, MPa | fv,k, MPa | E0,mean, MPa | Gęstość, kg/m³ |
|---|---|---|---|---|
| C18 | 18 | 3,4 | 9 000 | 380 |
| C24 | 24 | 4,0 | 11 000 | 420 |
| C30 | 30 | 4,0 | 12 000 | 460 |
| GL24h (klejone) | 24 | 3,5 | 11 500 | 420 |
| GL28h (klejone) | 28 | 3,5 | 12 600 | 460 |
Drewno lite według PN-EN 338, drewno klejone warstwowo według PN-EN 14080. Dla drewna kalkulator przyjmuje kmod = 0,8 (obciążenie średniotrwałe, klasa użytkowania 1–2) i γM = 1,3 dla drewna litego lub 1,25 dla klejonego, jak w PN-EN 1995-1-1.
Dopuszczalne ugięcie: dla belek stropowych typowo L/250; pod ściankami działowymi lub kruchymi wykończeniami stosuje się L/300–L/500.
Kalkulator konstrukcji drewnianych online — czego nie sprawdza
Wynik to orientacyjne sprawdzenie, a nie projekt konstrukcji. Kalkulator nie uwzględnia:
- zwichrzenia belek stalowych bez stężeń bocznych;
- docisku na podporach i nośności połączeń;
- pełzania drewna pod obciążeniem długotrwałym (kdef), które z czasem zwiększa ugięcie;
- drgań stropów;
- kombinacji obciążeń według Eurokodu 0, śniegu i wiatru według Eurokodu 1 oraz pożaru.
Belkę niosącą strop, dach lub ścianę powinien zaprojektować konstruktor. Kalkulator pomoże dobrać przekrój pergoli, półki czy wiaty ogrodowej albo porównać warianty przed rozmową z projektantem. Masę profilu stalowego poda kalkulator wagi stali.
Najczęstsze pytania
Ile udźwignie belka drewniana 8 × 20 cm?
Jako belka wolnopodparta z drewna C24 o rozpiętości 4 m przenosi obciążenie charakterystyczne 2 kN/m (ok. 200 kg na metr) przy wykorzystaniu nośności na zginanie 79% i ugięciu 11,7 mm przy limicie 16 mm — według uproszczonego sprawdzenia.
Czym jest wskaźnik wytrzymałości przekroju?
Wskaźnik wytrzymałości W mówi, jak dobrze przekrój opiera się zginaniu. Dla prostokąta wynosi b × h²/6, więc belka 8 × 20 cm ma W = 533,3 cm³. Naprężenie przy zginaniu to moment podzielony przez W.
Jakie ugięcie belki jest dopuszczalne?
Dla belek stropowych typowo L/250, czyli 16 mm przy rozpiętości 4 m. Pod ściankami działowymi lub kruchymi wykończeniami stosuje się L/300 do L/500, a dla wsporników limit liczy się od podwójnej długości.
Dlaczego belka położona na płask jest słabsza?
Bo sztywność rośnie z trzecią potęgą wysokości przekroju, a wskaźnik wytrzymałości z drugą. Belka 8 × 20 cm ustawiona pionowo jest 2,5 raza wytrzymalsza na zginanie i ponad 6 razy sztywniejsza niż ta sama belka położona na płask.
Czy kalkulator zastępuje projekt konstrukcji?
Nie. To uproszczone sprawdzenie, które nie obejmuje zwichrzenia, połączeń, pełzania, drgań ani kombinacji obciążeń. Belki niosące stropy, dachy i ściany powinien zaprojektować konstruktor.
Źródła
- Komisja Europejska, JRC — Eurokod 5: Projektowanie konstrukcji drewnianych (EN 1995)
- Komisja Europejska, JRC — Eurokod 3: Projektowanie konstrukcji stalowych (EN 1993)
- ArcelorMittal — Sales programme: Sections and merchant bars (charakterystyki kształtowników IPE, HEA, HEB)
Ostatnia aktualizacja: 19 października 2026