Kalkulator więźby dachowej (ciesielski)
Wynik
- Kąt nachylenia
- 40 °
- Wysokość kalenicy nad murłatą
- 3,78 m
- Spadek dachu
- 83,9 %
- Pary krokwi34 krokwi, rozstaw 78,8 cm
- 17
- Zacios — oparcie poziome
- 9,3 cm
- Zacios — cięcie pionowe
- 7,8 cm
- Zacios — głębokość wcięcia
- 6 cm
- Kąt cięcia przy kalenicy (od krawędzi krokwi)
- 50 °
- Długość jętki
- 3,28 m
- Murłata (2 strony)
- 25,2 mb
Tabela kątów nachylenia dla rozpiętości 9 m (okap 0,5 m) (10 wierszy)
| Kąt | Spadek | Wysokość kalenicy | Długość krokwi | Mnożnik 1/cos α |
|---|---|---|---|---|
| 15° | 26,8% | 1,21 m | 5,176 m | 1,035 |
| 20° | 36,4% | 1,64 m | 5,321 m | 1,064 |
| 25° | 46,6% | 2,1 m | 5,517 m | 1,103 |
| 30° | 57,7% | 2,6 m | 5,774 m | 1,155 |
| 35° | 70% | 3,15 m | 6,104 m | 1,221 |
| 40° | 83,9% | 3,78 m | 6,527 m | 1,305 |
| 45° | 100% | 4,5 m | 7,071 m | 1,414 |
| 50° | 119,2% | 5,36 m | 7,779 m | 1,556 |
| 55° | 142,8% | 6,43 m | 8,717 m | 1,743 |
| 60° | 173,2% | 7,79 m | 10 m | 2 |
Obliczenia krok po kroku
- Wysokość kalenicy: h = 4,5 × tg 40° = 3,78 m
- Długość krokwi = (4,5 + 0,5) ÷ cos 40° = 5 ÷ 0,766 = 6,527 m (do zamówienia z naddatkiem: 6,7 m)
- Zacios: oparcie poziome s = min(murłata 14 cm; h/(3·sin α) = 9,3 cm) = 9,3 cm
- Cięcie pionowe zaciosu p = s × tg α = 9,3 × 0,839 = 7,8 cm; głębokość wcięcia t = s × sin α = 6 cm (≤ h/3 = 6 cm)
- Pary krokwi: 12,6 m ÷ 0,8 m = 15,75 → 16 pól + 1 = 17 par (rzeczywisty rozstaw 78,8 cm)
- Jętka na wysokości 2,4 m: długość = 9 − 2 × 2,4 ÷ tg α = 3,28 m
- Drewno: krokwie 3,196 + jętki 0,446 + murłaty 0,494 = 4,136 m³ × 1,1 = 4,55 m³
- Koszt drewna: 4,55 m³ × 1 700,00 zł = 7 733,54 zł
- Wynik orientacyjny: geometria więźby krokwiowo-jętkowej dachu dwuspadowego. Przekroje krokwi, jętek i murłat oraz rozstaw musi dobrać konstruktor (obciążenie śniegiem, wiatrem, ciężar pokrycia).
- Zacios nie powinien osłabiać krokwi więcej niż o 1/3 wysokości przekroju — kalkulator ogranicza głębokość wcięcia do h/3.
- Długość krokwi liczona po dolnej krawędzi od kalenicy do końca okapu (w poziomie: rozpiętość/2 + okap); dodaj naddatek na docięcie.
Kalkulator ciesielski wyznacza geometrię dwuspadowej więźby krokwiowo-jętkowej: kąt nachylenia lub wysokość kalenicy, długość krokwi z okapem, zacios na murłacie, liczbę par krokwi przy wybranym rozstawie i długość jętek. Podaje też ilość drewna na krokwie, jętki i murłaty z kosztem oraz tabelę kątów nachylenia dachu.
Jak korzystać z kalkulatora
- Rozpiętość — odległość między zewnętrznymi krawędziami murłat.
- Nachylenie — kąt w stopniach albo wysokość kalenicy nad murłatą.
- Wysięg okapu mierzony w poziomie i długość dachu z wysięgami przy szczytach.
- Rozstaw krokwi (osiowo; zwykle 60–100 cm, domyślnie 80 cm) i przekrój krokwi b × h (domyślnie 8 × 18 cm).
- Przekrój murłaty (14 × 14 cm), wysokość jętek nad murłatą (puste lub 0 = dach bez jętek) i ich przekrój, np. „5 x 16”.
- Zapas drewna (10%) i cenę drewna konstrukcyjnego za m³.
Wynik podaje długość krokwi, ilość drewna i koszt, a dalej wymiary cięć i tabelę kątów.
Kalkulator długości krokwi — wzór
Krokiew biegnie od kalenicy do końca okapu. Jej długość po dolnej krawędzi wynosi:
krokiew = (rozpiętość ÷ 2 + wysięg okapu) ÷ cos α
a wysokość kalenicy nad murłatą h = rozpiętość ÷ 2 × tg α. Jeśli znasz wysokość zamiast kąta: α = arctg(h ÷ (rozpiętość ÷ 2)).
Kalkulator podaje też długość do zamówienia — zaokrągloną w górę z naddatkiem ok. 10 cm na docięcie — i kąt cięcia pionowego przy kalenicy mierzony od krawędzi krokwi, równy 90° − α.
Kalkulator ciesielski — dach dwuspadowy 9 m, 40°
Wartości domyślne: rozpiętość 9 m, kąt 40°, wysięg okapu 0,5 m, długość dachu 12,6 m, rozstaw 80 cm, krokwie 8 × 18 cm, murłata 14 × 14 cm, jętki 5 × 16 cm na wysokości 2,4 m, zapas 10%, drewno 1 700 zł/m³:
- Wysokość kalenicy = 4,5 × tg 40° = 3,78 m; spadek 83,9%.
- Krokiew = (4,5 + 0,5) ÷ cos 40° = 5 ÷ 0,766 = 6,527 m; do zamówienia 6,7 m.
- Pary krokwi = 12,6 ÷ 0,8 = 15,75 → 16 pól + 1 = 17 par (34 krokwie), rzeczywisty rozstaw 78,8 cm.
- Jętka na wysokości 2,4 m = 9 − 2 × 2,4 ÷ tg 40° = 3,28 m.
- Drewno: krokwie 3,196 m³ + jętki 0,446 m³ + murłaty 0,494 m³ = 4,136 m³ × 1,1 = 4,55 m³; koszt 7 733,54 zł.
- Murłaty po obu stronach: 25,2 metra bieżącego. Cięcie pionowe przy kalenicy: 50° od krawędzi krokwi.
Ten sam budynek z kalenicą na wysokości 3 m: kąt 33,7°, krokiew 6,009 m, jętka na wysokości 2,4 m ma tylko 1,80 m, drewno 4,05 m³.
Kalkulator ciesielski — jak obliczyć zacios na krokwi
Zacios (wrąb) to wycięcie, którym krokiew opiera się na murłacie. Ma poziome oparcie s leżące na murłacie i cięcie pionowe p. Kalkulator stosuje regułę praktyki ciesielskiej, według której zacios nie powinien osłabiać krokwi o więcej niż 1/3 wysokości przekroju:
- oparcie s = mniejsza z wartości: szerokość murłaty albo h ÷ (3 × sin α);
- cięcie pionowe p = s × tg α;
- głębokość wcięcia mierzona prostopadle do krokwi t = s × sin α, najwyżej h/3.
W przykładzie (krokiew 18 cm, kąt 40°, murłata 14 cm): s = min(14; 18 ÷ (3 × 0,643) = 9,3) = 9,3 cm, p = 9,3 × 0,839 = 7,8 cm, t = 6,0 cm = 18 ÷ 3. Przy mniejszym kącie oparcie się wydłuża i może zająć całą szerokość murłaty.
Połączenie krokwi z murłatą trzeba też zamocować — gwoździami, wkrętami lub kątownikami ciesielskimi, zgodnie z projektem.
Kalkulator ciesielski — kąt nachylenia dachu, tabela
Dla rozpiętości 9 m i wysięgu okapu 0,5 m:
| Kąt | Spadek | Wysokość kalenicy | Długość krokwi |
|---|---|---|---|
| 15° | 26,8% | 1,21 m | 5,176 m |
| 20° | 36,4% | 1,64 m | 5,321 m |
| 25° | 46,6% | 2,10 m | 5,517 m |
| 30° | 57,7% | 2,60 m | 5,774 m |
| 35° | 70,0% | 3,15 m | 6,104 m |
| 40° | 83,9% | 3,78 m | 6,527 m |
| 45° | 100% | 4,50 m | 7,071 m |
| 50° | 119,2% | 5,36 m | 7,779 m |
| 55° | 142,8% | 6,43 m | 8,717 m |
| 60° | 173,2% | 7,79 m | 10,000 m |
Kalkulator pokazuje tę tabelę dla wpisanej rozpiętości i wysięgu okapu.
Czego kalkulator ciesielski nie sprawdza
Kalkulator wyznacza geometrię dwuspadowej więźby krokwiowo-jętkowej. Nie sprawdza, czy krokwie, jętki i murłaty przeniosą śnieg, wiatr i ciężar pokrycia — ich przekroje i rozstaw dobiera konstruktor i podaje w projekcie. Ciężka dachówka ceramiczna, większa rozpiętość, górska strefa śniegowa czy wietrzna lokalizacja zwykle wymagają większych przekrojów lub mniejszego rozstawu.
Dachy kopertowe, kosze i lukarny wymagają osobnego obliczenia krokwi narożnych i koszowych. Powierzchnię pokrycia, liczbę arkuszy i obróbki poda kalkulator dachu, a drewno na pozostałe elementy kalkulator drewna.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć długość krokwi?
Dodaj połowę rozpiętości i wysięg okapu, a wynik podziel przez cosinus kąta nachylenia dachu. Dla rozpiętości 9 m, okapu 0,5 m i kąta 40°: 5 ÷ 0,766 = 6,527 m. Drewno zamów z naddatkiem na docięcie, np. 6,7 m.
Jak głęboki może być zacios na krokwi?
W praktyce ciesielskiej zacios nie powinien być głębszy niż 1/3 wysokości krokwi. Dla krokwi o wysokości 18 cm to 6 cm; przy kącie 40° daje to oparcie 9,3 cm i cięcie pionowe 7,8 cm.
Ile krokwi potrzeba na dach?
Podziel długość dachu przez rozstaw krokwi, zaokrąglij w górę i dodaj jedną parę. Dla 12,6 m i rozstawu 80 cm to 17 par, czyli 34 krokwie.
Ile drewna potrzeba na więźbę dachową?
Dla dachu dwuspadowego o rozpiętości 9 m i długości 12,6 m, z krokwiami 8 × 18 cm co 80 cm, jętkami i murłatami kalkulator podaje 4,136 m³, a z 10% zapasu 4,55 m³.
Jaka jest wysokość kalenicy przy kącie 40°?
Pomnóż połowę rozpiętości przez tangens kąta nachylenia. Dla rozpiętości 9 m: 4,5 × tg 40° = 3,78 m nad murłatą.
Źródła
- Inżynier Budownictwa — Wymiarowanie połączenia krokiew–murłata w przypadku dachów rozporowych
- Komisja Europejska, JRC — Eurokod 5: Projektowanie konstrukcji drewnianych (EN 1995)
Ostatnia aktualizacja: 19 października 2026