Kalkulatorów w serwisie: 513

Przeliczniki jednostek

Przeliczniki jednostek zamieniają wartość z jednej jednostki na inną — cale na centymetry, kilowaty na konie mechaniczne, hektary na metry kwadratowe, psi na bary, stopnie Fahrenheita na stopnie Celsjusza, galony na litry i wiele innych. Każdy kalkulator pokazuje wynik, współczynnik dla jednej jednostki, tabelę popularnych wartości i tę samą wartość we wszystkich pozostałych jednostkach danej wielkości, więc wynik sprawdzisz jednym spojrzeniem. Współczynniki wynikają z dokładnych definicji jednostek, a opisy wyjaśniają, które jednostki są w Polsce legalne i gdzie spotyka się je na co dzień.

Jaki kalkulator jednostek wybrać

Niektóre przeliczenia wymagają czegoś więcej niż współczynnika i mają własne kalkulatory: gramy mąki czy cukru w szklankach i łyżkach — przelicznik kuchenny, waluty — kalkulator walut, waty z woltów i amperów — kalkulator mocy, a objętość zbiornika lub bryły z wymiarów — kalkulator objętości brył.

Legalne jednostki miar w Polsce

Zgodnie z ustawą – Prawo o miarach wielkości fizyczne wyraża się w Polsce w legalnych jednostkach miar — jednostkach Międzynarodowego Układu Jednostek Miar (SI), ich dziesiętnych wielokrotnościach i podwielokrotnościach oraz jednostkach spoza SI dopuszczonych rozporządzeniem Rady Ministrów (art. 5 i 6). Rozporządzenie z 2020 r. wdraża dyrektywę 80/181/EWG.

Grupa Jednostki
jednostki podstawowe SI metr, kilogram, sekunda, amper, kelwin, mol, kandela
jednostki pochodne SI o nazwach specjalnych m.in. niuton, paskal, dżul, wat, wolt, om, stopień Celsjusza
jednostki spoza SI dopuszczone powszechnie litr (l lub L), tona (t), bar, minuta, godzina, doba, stopień kąta
jednostki tylko w specjalnych dziedzinach ar i hektar — pole powierzchni gruntów rolnych i terenów budowlanych; milimetr słupa rtęci (mmHg) — ciśnienie krwi i innych płynów ustrojowych; karat metryczny (ct) — masa kamieni szlachetnych; dioptria; watogodzina (Wh) i amperogodzina (Ah); bel
jednostki, które nie są legalne cal, stopa, jard, mila, funt, uncja, galon, psi, atmosfera, koń mechaniczny (KM, hp), stopień Fahrenheita, kaloria

Jednostek, które nie są legalne, można używać na mocy porozumień międzynarodowych w transporcie morskim, lotniczym i kolejowym — dlatego na morzu i w lotnictwie używa się mil morskich, węzłów i stóp (art. 6 ust. 2). W pozostałych przypadkach mogą się pojawić tylko jako dodatkowe oznaczenie obok legalnej jednostki, a ta ma charakter nadrzędny — trzeba ją zapisać znakami nie mniejszymi niż inną jednostkę (art. 6 ust. 3). Kto wbrew ustawie wyraża wartości w jednostkach innych niż legalne, podlega karze grzywny (art. 26). Dlatego telewizor opisuje się jako „139 cm (55″)”, a moc silnika w dowodzie rejestracyjnym podaje się w kilowatach.

Jak działa zamiana jednostek – współczynnik konwersji

Każda jednostka ma współczynnik, który mówi, ile jednostek bazowych zawiera — dla długości jednostką bazową jest metr, dla masy kilogram, a dla ciśnienia paskal. Kalkulator mnoży wartość przez współczynnik jednostki wyjściowej i dzieli przez współczynnik jednostki docelowej:

wynik = wartość × współczynnik jednostki wyjściowej ÷ współczynnik jednostki docelowej

Większość współczynników jest dokładna z definicji:

Jednostka Dokładna wartość
cal 2,54 cm
stopa 0,3048 m
mila 1 609,344 m
mila morska 1 852 m
funt 0,45359237 kg
galon amerykański 3,785411784 l
galon brytyjski 4,54609 l
koń mechaniczny (KM) 735,49875 W
atmosfera fizyczna (atm) 101 325 Pa
kilokaloria 4 184 J

Cal, stopa, jard i funt mają te wartości od międzynarodowego porozumienia z 1959 r. Wyjątkiem jest temperatura: skale Celsjusza, Fahrenheita i Kelvina mają różne punkty zerowe, więc przy przeliczaniu trzeba też dodać lub odjąć stałą, np. °C = (°F − 32) × 5/9.

Zaokrąglenia i zapis jednostek miar

Kalkulatory pokazują wynik z dokładnością do ok. siedmiu cyfr znaczących. Bardzo małe i bardzo duże liczby pokazują w zapisie wykładniczym — np. 1,5 × 10^-7 zamiast 0,00000015. Współczynniki zdefiniowane dokładnie (jak 1 cal = 2,54 cm) dają dokładny wynik; inne, np. 1 psi = 6 894,757 Pa, są zaokrąglone, ale błąd jest daleko poniżej tego, co ma znaczenie w praktyce.

Rozporządzenie o legalnych jednostkach miar określa też zasady zapisu:

Długość, powierzchnia, prędkość

Masa i objętość

Fizyka i technika