Kalkulator food cost (gastronomia)
Wynik
- Cena netto w menu
- 35,19 zł
- Marża na porcji (netto − surowce)
- 29,38 zł
- Mnożnik ceny (netto ÷ koszt)
- 6,06
| Składnik | Ilość | Cena | Odpad | Koszt |
|---|---|---|---|---|
| Makaron | 120 g | 8,00 zł | 0% | 0,96 zł |
| Sos pomidorowy | 150 g | 12,00 zł | 0% | 1,80 zł |
| Parmezan | 20 g | 90,00 zł | 0% | 1,80 zł |
| Bazylia | 5 g | 200,00 zł | 20% | 1,25 zł |
| Razem | 5,81 zł |
Obliczenia krok po kroku
- Koszt składnika = ilość × cena ÷ (1 − odpad); razem 5,81 zł ÷ 1 porcji = 5,81 zł
- Cena netto = 38,00 zł ÷ (1 + 8%) = 35,19 zł
- Food cost = 5,81 zł ÷ 35,19 zł = 16,51%
- Cena dla 28%: 5,81 zł ÷ 28% = 20,75 zł netto → 22,41 zł brutto
- Typowy food cost w restauracjach to 25–35% (napoje 15–25%). Odpad (obieranie, porcjowanie) zwiększa realny koszt surowca.
- Gastronomia (usługi restauracyjne) — VAT 8%; niektóre napoje (np. alkohol, kawa i herbata na wynos) mają 23%.
Kalkulator food cost liczy, ile kosztują surowce jednej porcji dania i jaki to procent ceny w menu. Wpisz recepturę — składniki, ilości, ceny zakupu i odpad — oraz cenę w menu, a zobaczysz food cost, marżę na porcji i cenę brutto, jaką trzeba ustalić, żeby osiągnąć docelowy food cost.
Jak korzystać z kalkulatora food cost
- Składniki — każdy w osobnej linii w formacie: nazwa; ilość w gramach; cena za kg; odpad %. Dla produktów liczonych w sztukach dopisz „szt”, np. Jajko; 2 szt; 0,90; 0.
- Liczba porcji — ile porcji daje receptura (przy zupach czy ciastach robionych na raz).
- Cena w menu (brutto) — cena z karty, z VAT.
- VAT na danie — zwykle 8% dla posiłków w restauracji; 23% dla alkoholu i części napojów.
- Docelowy food cost — procent, który chcesz osiągnąć, np. 28%.
Wynik pokazuje food cost w procentach, koszt surowców na porcję, cenę brutto dla docelowego food costu, cenę netto, marżę na porcji i mnożnik ceny oraz tabelę receptury z kosztem każdego składnika.
Jak obliczyć food cost — wzór
Food cost to udział kosztu surowców w cenie netto dania:
Food cost % = koszt surowców na porcję ÷ cena netto w menu × 100
Koszt surowca uwzględnia odpad — część traconą przy obieraniu, oczyszczaniu czy porcjowaniu:
Koszt składnika = ilość × cena za kg ÷ (1 − odpad %)
Jeśli 20% świeżej bazylii idzie do odpadu, wykorzystane 5 g kosztuje tyle, co 6,25 g kupionej. Pominięcie odpadu sprawia, że food cost wygląda lepiej niż w rzeczywistości.
Liczy się cenę netto, bo VAT nie jest przychodem lokalu: z dania za 38 zł z 8% VAT restauracji zostaje 35,19 zł.
Kalkulator food cost — przykład dla makaronu z sosem pomidorowym
Receptura domyślna na jedną porcję:
| Składnik | Ilość | Cena za kg | Odpad | Koszt |
|---|---|---|---|---|
| Makaron | 120 g | 8 zł | 0% | 0,96 zł |
| Sos pomidorowy | 150 g | 12 zł | 0% | 1,80 zł |
| Parmezan | 20 g | 90 zł | 0% | 1,80 zł |
| Bazylia | 5 g | 200 zł | 20% | 1,25 zł |
| Razem | 5,81 zł |
Przy cenie w menu 38 zł brutto (35,19 zł netto przy 8% VAT):
- food cost = 5,81 ÷ 35,19 = 16,51%,
- marża na porcji = 35,19 − 5,81 = 29,38 zł,
- mnożnik ceny = 6,06.
Gdybyś obniżył cenę do 32 zł, food cost wzrósłby do 19,61%.
Docelowy food cost i cena w menu
Aby ustalić cenę dla docelowego food costu, podziel koszt surowców przez ten procent i dolicz VAT:
Cena netto = koszt surowców ÷ docelowy food cost Cena brutto = cena netto × (1 + VAT)
Dla makaronu przy celu 28%: 5,81 ÷ 0,28 = 20,75 zł netto → 22,41 zł brutto. To cena minimalna, przy której danie spełnia cel; ostateczna zależy też od konkurencji i wartości, jaką widzą goście.
Typowe poziomy food costu:
- restauracje z pełną obsługą: 25–35%,
- pizzerie i makaroniarnie: 20–30%,
- napoje: 15–25%,
- steki i owoce morza: często powyżej 35%, rekompensowane wyższą marżą w złotych.
Food cost obejmuje tylko surowce. Płace, czynsz i energię (razem często 50–60% przychodu) pokrywa pozostała marża — cały biznes policzysz w kalkulatorze progu rentowności.
Stawki VAT w gastronomii
Usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56) mają 8% VAT (art. 41 ust. 12f ustawy o VAT), ale część sprzedaży w lokalu jest z tej stawki wyłączona i opodatkowana 23%:
- napoje alkoholowe i napoje niewymienione wśród towarów z obniżoną stawką (np. wiele napojów na bazie kawy i herbaty oraz słodzone napoje bezalkoholowe),
- towary sprzedawane bez przetworzenia,
- posiłki zawierające niektóre owoce morza wyłączone w załączniku nr 10 (np. homary, ostrygi).
Dania na wynos i w dostawie mogą być klasyfikowane inaczej niż usługa restauracyjna — sprawdź, jak traktuje je Twoje biuro rachunkowe. W kalkulatorze dla każdego dania wybierzesz 8%, 23% albo 5% VAT.
Najczęstsze pytania
Jaki food cost jest dobry dla restauracji?
Zwykle 25–35% ceny netto dla jedzenia i 15–25% dla napojów. Niższy nie zawsze znaczy lepszy — liczy się też marża w złotych i liczba gości.
Czy food cost liczy się od ceny brutto czy netto?
Od ceny netto, bo VAT nie jest przychodem lokalu. Danie za 38 zł z 8% VAT ma cenę netto 35,19 zł.
Jak uwzględnić odpad w food coście?
Podziel koszt wykorzystanej ilości przez (1 − odpad %). Przy 20% odpadu wykorzystane 5 g bazylii kosztuje tyle, co 6,25 g kupionej.
Jak ustalić cenę w menu z food costu?
Podziel koszt surowców przez docelowy food cost i dolicz VAT. Dla 5,81 zł i celu 28%: 20,75 zł netto, 22,41 zł brutto.
Źródła
- Ustawa o VAT — tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1263 (art. 41 ust. 12f, załączniki nr 3 i 10)
- Ministerstwo Finansów — serwis podatki.gov.pl, VAT
Ostatnia aktualizacja: 26 października 2026